Sakarya ili bitkisel örücülük ürünleri üzerine bir araştırma

ÖZET Araştırma; Sakarya İli bitkisel örücülüğünün günümüzdeki durumunu, bitkisel örücülüğün tarihçesini, kullanılan hammaddeleri, kullanım özelliklerini elde edilmelerini kullanılan araç gereçleri, hammaddelerin hazırlanmasını, oluşturulan ürünleri ve üretim tekniklerini tespit etmek amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Ayrıca, bitkisel örücülükte kullanılan tekniklerde araştırma kapsamındadır. Araştırmanın materyalini; bitkisel örücülük ile ilgili literatür taranmasından elde edilen bilgiler, Adapazarı İl Merkezinde bitkisel örücülük ile uğraşan bireyler ve bu bireylerce üretilen ürünler oluşturulmuştur. Araştırmanın sonuçları şöyle özetlenebilir; Sakarya İli'nde bitkisel örücülükte söğüt ve fındık ağacının genç, düzgün, yaş ve ham dalları kullanılmaktadır. Bitkisel örücülük hammaddelerinin hazırlanmasında ve üretim tekniklerinde; kargaburnu, çekiç, biz, kerpeten, bıçak, makas, testere, törpü ve balta kullanılmaktadır. Fındık genelde ürünlerin iskeletlerinde nadiren de örgüde, söğüt ise örgüde kullanılmaktadır. Sakarya İli'nde ana gereç olarak kullanılan söğüt çubuklarının, ortalama uzunluğu 25.30 cm, ortalama inceliği dip bölümünde 46.13 mm, orta bölümünde 31.07 mm'dir. Eğme etkisine karşı ise söğüt çubuğu yüksek dayanım vermiş ve % 5'lik NaOH çözeltisi ile işlem gören söğüt dayanımında düşme görülmüştür. Sakarya İli'nde üretilen bitkisel örücülük ürün çeşitleri olarak; ekmek sepeti, meyve sepeti, patates-soğan sepeti, servis sepeti, bebek yatağı, çocuk çantası, bebek koltuğu, sehpa, abajur, gazetelik, şişelik, dekoratif sepetler, ayakkabılık, telefonluk, sandık, saksılık, çerçeve, şapka, çamaşır sepeti, hayvan sepeti, nişan sepeti, piknik sepeti, kuş kafesi, tabure, bisiklet sepeti ve koltuk tespit edilmiştir. Yörede; ürünlerin örülmesinde yuvarlak veya oval başlama ve bir alt bir üst tekniğinde tabanla başlanmakta, bazen de kontrplak taban olarak seçilmiştir. Gövde de en çok tekleme tekniği, kenar temizliklerinde ise en çok üçlü düz örgü kullanılmaktadır.Bireyler ördükleri ürünlerde sipariş olursa vernik veya boya kullanmakta, istek olmadığı taktirde doğal bırakılmaktadır. Ürünler sipariş üzerine çalışılmakta ve bireyler elde ettikleri geliri aile ekonomisine ek katkı olarak kullanmaktadırlar. Bitkisel örücülük ürünleri taşınma ve kolay temizlenme özelliğinden dolayı dayanıklı, kullanışlı ve geniş kullanım alanına sahiptir. Hammaddelerin, boş iş gücünün değerlendirilebilmesi ve ekonomiye katkısı olan bitkisel örücülük, her yaşta, her cinste ve öğrenim düzeyindeki bireylerin yapabileceği, zevkli uğraş haline getirilebileceği ve sempati duyularak kullanılan el sanatı olma özelliğine de sahiptir. Günümüz kullanım alanlarına uygun tasarlanmış olan ürünler Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi El Sanatları Eğitimi Bölümü Bitkisel Örücülük Atölyesinde oluşturulmuştur. Bu ürünler tasarım aşamasından yapım aşamasına kadar öğrencilerin ve araştırmacının bitkisel örücülük konusunda aldıkları eğitim sonucunda ortaya çıkartılmıştır. Çeşitli bitkisel örücülük teknikleri, değişik malzemeler kullanılarak oluşturulmuştur. Ayrıca; araştırmacı yaptığı literatür taraması, görüşme tekniği ve bilgi formları doğrultusunda ürün tasarlamış, değişik malzeme ve teknikler ile ürünleri oluşturmuştur.