Salutojenik temelli bütünlük duygusu psiko-eğitim programının ergenlerin bütünlük duygusu, travma sonrası büyüme, psikolojik dayanıklılık ve psikolojik iyi oluşuna etkisi

Mevcut çalışma, Salutojenik Temelli Bütünlük Duygusu Psiko-eğitim Programı'nın ergenlerin bütünlük duygusuna, travma sonrası büyümesine, psikolojik dayanıklılığına ve psikolojik iyi oluşuna etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Kontrol ve deney grubu olan, öntest, sontest, izleme ölçümlerini içeren 2x3 karışık (split plot) ölçümleri için yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Mardin ilinde öğrenim gören lise öğrencilerinden oluşmaktadır. Bunlar, 14 kişi deney grubu (8 kız ve 6 erkek) ve 14 kişi kontrol grubu (8 kız ve 6 erkek) olmak üzere toplam 28 kişidir. Bu çalışmada, ilk olarak pilot uygulama yapılmış ve programda revizyon yapılarak son hali verilmiştir. Salutojenik Temelli Bütünlük Duygusu Psiko-eğitim Programı, 7 oturumdan oluşmakta olup, oturumlar 50 dakika olarak yürütülmüştür. Katılımcılara psiko-eğitim programı öncesi öntest, uygulama sonrası sontest ve bir ay sonrasında izleme testi ölçümü yapılmıştır. Ayrıca, deney grubunda yer alan ergenlerin programa ilişkin görüşlerini açığa çıkarmak için odak grup görüşmesi yürütülmüştür. Bu çalışmada "Ergenlerin Bütünlük Duygusu Ölçeği", "Ergenler için Travma Sonrası Büyüme Envanteri-Kısa Formu", "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği", "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği" ve "Odak Grup Görüşme Formu" kullanılmıştır. Bu çalışmanın amaçları dikkate alınarak, nicel verilerin analizinde karışık (split-plot) ölçümler iki faktörlü ANOVA analizi kullanılmıştır. Bu analizde, ölçümlere bağlı olarak gruplar arasındaki anlamlı farkı belirlemek için Wilks Lambda İstatistiği testinden faydalanılmış. Ancak anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için Bonferroni testi yapılmıştır. Ayrıca bu çalışmada yürütülen analizlerde, etki büyüklüğü eta kare (η2) hesaplanarak belirlenmiştir. Ek olarak, odak grup görüşmesi için araştırmacı tarafından hazırlanmış olan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve elde edilen nitel veriler, içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu çalışmada, Salutojenik Temelli Bütünlük Duygusu Psiko-eğitim Programı'na katılan deney grubunun ve kontrol grubunun bütünlük duygusu, bütünlük duygusu boyutları içerisinde yer alan anlaşılabilirlik ve yönetilebilirlik, travma sonrası büyüme, psikolojik dayanıklılık ve psikolojik iyi oluş puanlarına ait sontest puan ortalamalarında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu ve bu farkın deneyin bitiminden bir ay sonra yapılan izleme ölçümünde de devam ettiği bulunmuştur. Ancak bütünlük duygusu boyutları içerisinde yer alan anlamlılık puanına ait sontest puan ortalamalarında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu ve bu farkın deneyin bitiminden bir ay sonra yapılan izleme ölçümünde devam etmediği belirlenmiştir. Araştırmanın nitel bulguları, programın katkısına ilişkin kişisel güç, olumlu değişimler, baş etme yolları, yaşam anlamı, insanlığın ortak deneyimi, öz-nezaket, direnç kaynakları ve iyilik hali temalarını keşfetmiştir. Bunun yanında programın kazanımlarının günlük hayata kullanımına ilişkin direnç kaynaklarını kullanma, yaşamın anlam yollarını keşfetme, düşünceleri değerlendirme, karamsarlığı azaltmada kullanma, baş etme yollarını kullanma, olumlu değişimleri pekiştirme, güçlü yanları pekiştirme temalarını açığa çıkarmıştır. Ek olarak, programın etkililiğini artırmaya yönelik katılımcıların oturum sayısı ve direnç kaynağı etkinlik artırmaya ilişkin görüşlerini açığa çıkarmıştır. Sonuç olarak, mevcut çalışma Salutojenik Temelli Bütünlük Duygusu Psiko-eğitim Programı'nın ergenlerin bütünlük duygusu, travma sonrası büyüme, psikolojik dayanıklılık ve psikolojik iyi oluş üzerinde etkili olduğunu hem nicel hem de nitel bulgularla belirlemiştir. Anahtar kelimeler: Salutojenik teori, bütünlük duygusu, travma sonrası büyüme, psikolojik dayanıklılık ve psikolojik iyi oluş