Sanatçı özne, sanat eseri ve sanat eseriyle karşılaşan özne arasında var olduğu düşünülen döngüsel etkileşime odaklı bir sanat süreci modeli üzerinden 20. yüzyıl piyano müziğine bakış: Skryabin, Messiaen, Ives, Sorabji ve Feldman'ın hacimli yapıtlarında bağlantısal örüntüler

İnsan doğada var olan şeylerden ödünç alarak yeni nesneler ortaya koyar ve ardından bunları doğaya eklemler. İnsanın yapma/etmelerinin bir ürünü olan bu nesneler tarih boyunca farklı görülmüş, sınıflandırılmış, yorumlanmıştır. Hoşa giden, taklit edilen, sezgisel olan, hâkiki olan, güzel olan veya estetik olan gibi kavramlarla bu farklar açıklanmaya çalışılmış; sonunda da "Sanat" kavramı çatısı altında ele alınmaya başlanmıştır. "Sanat Eseri" olarak nitelenen bu insan yapma/etmelerinin farkı ontolojik dualite sergileyen doğasından kaynaklanmaktadır. Bu nesneler hem duyu-algısal bir varlığa sahiptir; hem de insana özgü bir doğayı kendinde taşır. "Sanatçı Özne"nin, doğadan ödünç aldığı malzemelerle özel doğasının dışa vurumu olarak ortaya koyduğu "Sanat Eseri" onu temaşa eden bir zihinde yeniden varlık alanı bulabilir. Sanat Eserinin ontolojik dualite sergileyen doğası "Sanatçı Özne", "Sanat Eseri" ve "Sanat Eseriyle Karşılaşan Özne" arasındaki döngüsel bir "Sanat Süreci" içerisinde gözlemlenebilir. Bu çalışma; sanatı tek bir anlam yüklenmesiyle tanımlamaya çalışmak yerine, sanatı "döngüsel bir süreç" olgusu olarak aksiyomatik bir modelle ele almaktadır. Böyle bir modelin ortaya konabilmesi ise farklı disiplinlere başvurmayı gerektirir. Sanat Tarihi disiplininden yararlanıp bir kavram olarak sanata tarihsel süreçte hangi anlamların yüklenmiş olduğunun izi sürülerek Sanat Süreci'nin doğasını anlamak ve modelin aksiyomlarını belirlemek mümkün olacaktır. Sanat Eserinin fenomenal dünyadaki bir nesne olarak "Sanatçı Özne" ve "Sanat Eseriyle Karşılaşan Özne" tarafından nasıl algılandığı ve onu temaşa eden zihinde nasıl bir temsile dönüştüğünü anlayabilmek ise Fenomenoloji disiplinine başvurmayı gerektirir. "Sanat Eseri" sürekli olarak yenilenen bir olanaklar alanı olarak onu yapan-eden ve temaşa eden zihinde kurulur. Sanat Süreci içinde "Sanat Eseri"nin, insanın zihin süreciyle olan girift ilişkisini açıklamak için Zihin Felsefesi disiplininden yararlanmak gerekir. İnsan zihninin çalışma mekaniğini açıklama çabasında olan pek çok yaklaşım vardır. Beynin fiziksel yapısını oluşturduğu düşünülen nöronlar, dinamik biçimde birbirleriyle bağlanarak örüntüler oluştururlar. Bağlantısallık olarak tanımlanan bu yaklaşım, parçaların birbirleriyle ve bütünle olan ilişkisine dayanmaktadır. Bu araştırma; insan zihnindeki örüntüsel yapıyla "Sanat Eseri"nden kaynaklanarak temsile dönüşen örüntüler arasında nasıl bir ilişki olduğuna bağlantısallık yaklaşımından hareket ederek cevap aramaktadır. "Sanatçı/Besteci", "Sanat Eseri/Müzik Eseri" ve "Sanat Eseriyle Karşılaşan Özne/Dinleyici"nin arasındaki döngüsel "Sanat Süreci"ni açıklayabilmek ve örneklendirebilmek için ortaya konulacak model çerçevesinde 20. Yüzyıl piyano literatürünün beş anıtsal yapıtı incelenmiştir: Aleksandr Skryabin'in Dokuzuncu Piyano Sonatı, Olivier Messiaen'in Vingt Regards sur l'enfant Jésus, Charles Ives'ın Concord Sonata'sı, Kaikhosru Shapurji Sorabji'nin Opus Clavicembalisticum'u ve Morton Feldman'ın Triadic Memories'i. Her eser, bestecisinin zihin örüntülerini şekillendiren fikirlerin açıklanmaları ve yorumlanmaları ile eserdeki temsilî örüntülerin aralarındaki bağlantısallığın açıklanması amacıyla ele alınmıştır. Anahtar Sözcükler: Örüntü, piyano müziği, zihin, bağlantısallık, müphemlik