Sarı Abdullâh Efendi'nin Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî'si, III. Cilt (İnceleme-Metin)

Bu çalışmanın ana konusunu XVII. yüzyıl müelliflerinden Sarı Abdullah Efendi'nin (ö. 1071/1661) Mevlânâ'nın (ö. 672/1273) Mesnevî'sinin birinci cildi üzerine yazdığı Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî isimli şerhi oluşturmaktadır. Sarı Abdullah yaşadığı dönemin Bayramî-Melamî, Celvetî ve Mevlevî muhitlerini yakından idrak etmiş, çeşitli devlet görevlerinde bulunmuş, Sadrazam Halil Paşa (ö. 1038/1629) ile birlikte birçok sefere katılmış, yazdığı eserlerle hem Melamîlik tarihi açısından hem edebiyat, tasavvuf ve tarih alanlarına yaptığı katkılar dolayısıyla önde gelen müelliflerinden biri olmuştur. Mesnevî şerhi Sarı Abdullah Efendi'nin Bayramî Melamîliğinin ilkeleri çerçevesinde tasavvufun konu ve kavramlarına bakışını yansıtan, bununla birlikte kültürel ve sosyal unsurlar açısından zengin malzeme sunan eseridir. Çalışmada Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî'nin -1284 tarihli Matbaa-i Âmire baskısına göre üçüncü cildinin- Cevrî (ö. 1065/1654) tarafından istinsah edilen ve müellif tarafından tashih edildiği düşünülen Süleymaniye Kütüphanesi Fazıl Ahmed Paşa Bölümü 740 numaradaki nüshası (203b-297b varaklar arası) esas alınarak transkripsiyonlu metni sunulmuştur. Teze konu olan kısım Mesnevî'nin 1951-2773. (1978-2811.) beyitleri arasını kapsamaktadır. Bu çerçevede eserde yer alan Arapça ve Farsça metinlerin tercümesi verilerek metnin kaynakları ortaya koyulmaya, muhteva açısından metnin Mesnevî şerhi literatürüne katkısı tespit edilmeye çalışılmış, ayrıca eserin edebî özellikleri, dil ve üslûbu ile müellifin şerh metodu incelenmiştir.