Sarıçam (pinus sylvestris l.) ibre ayrışmasının ilk safhalarında ayrıştırıcı fungal toplulukların belirlenmesi

Bu yüksek lisans tezi, sarıçam (Pinus sylvestris L.) ibre ayrışmasının ilk aşamasında ölüörtü ibrelerini kolonize eden fungal toplulukların, biyolojik çeşitliliği ve topluluk yapılarının tanımlanması amacı ile yürütülmüştür. Çalışmada, ölüörtü kese yöntemi kullanılarak doğal ayrışma sürecine bırakılan sarıçam ibrelerini kolonize eden funguslar, ikinci (D1), dördüncü (D2) ve altıncı (D3) aylarda, besi ortamına izolasyona dayalı yöntemlerle belirlenmiş, izolatlar, hem morfolojik olarak hem de ITS dizilemesi ile moleküler olarak teşhis edilmiştir. Sarıçam ibrelerinde toplam 47 takson tespit edilmiştir. Teşhis edilen fungusların %74'ü Ascomycota bölümüne dahil olup, hem takson sayısı hem de izolasyon sıklığı bakımından en yaygın sınıf, Dothideomycetes (Ascomycota) olarak belirlenmiştir. Bunu Leotomycetes sınıfı izlemiştir. İzolasyon sıklığı bakımından, Pleosporales, Dothideales, Eurotiales, Phacidiales ve Helotiales takımlarının üyeleri baskın bulunmuştur. İzolasyon sıklığı bakımından en yaygın ilk on takson arasında Sydowia polyspora, Phacidium sp., Desmazierella acicola, Xenopolyscytalum pinea ve Herpotrichia spp. yer almıştır. D. acicola ibre ayrışmasında rol alan yaygın ve önemli bir fungus olup, daha önce ülkemizde varlığına dair bir kayıt bulunmamaktadır. Benzer şekilde X. pinea da ülkemizde varlığına dair bir kayıt bulunmayan bir taksondur. Sarıçam ibrelerinin ayrışma sürecinin yalnızca ilk altı ayının ele alındığı bu çalışmada, fungal toplulukların biyolojik çeşitlilik ve yapılarının 2'şer aylık aralarda önemli oranda değişmediği anlaşılmıştır. Bununla birlikte, Chao-1 ve Shannon H' indexlerine göre nadir taksonca zengin olan D2 (dördüncü ay) döneminde, biyolojik çeşitlilik, D1 (ikinci ay) ve D3 (altıncı ay)'ten anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Bu çalışma, sarıçam ibre ayrışması ile ilişkili fungusların belirlenmesine yönelik Türkiye'de yapılan ilk araştırmadır. Araştırma alanında sarıçam ibrelerinin ayrışma sürecinin 5-6 yıl sürdüğü tahmin edilmektedir. Bu uzun süreç ve ülkemizde ibre ayrışması ile ilişkili fungal topluluklar konusundaki bilgi eksiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, bu alandaki araştırılmaların devam ettirilmesi önerilebilir