Savunma biçimleri ve mutluluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolünün yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi

Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) çok sayıda analizi aynı anda gerçekleştirebilen, gözlenebilen değişkenlerin yanı sıra gizil değişkenlerin de modele dahil edildiği, birden çok bağımlı ve bağımsız değişkenin bulunduğu kompleks araştırma modellerinde araştırmacıya oldukça avantaj sağlayan çok değişkenli istatistik bir yöntemdir. Bu araştırmanın amacı ergenlerin savunma mekanizmaları ile mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlıklarının aracı rolünün YEM ile incelenmesidir. Araştırmada lisede öğrenim gören 15 ve 18 yaşları arasında 392 öğrenciden toplanmış bir veri seti kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, Savunma Biçimleri Testi (SBT-40), Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Formu (OMÖ-K) ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Kısa Formu (KPSÖ) kullanılmıştır. Çalışmanın veri analizinde AMOS 20 ve Hayes Process Macro v.4.2 kullanılmıştır. Araştırmada YEM'in ilk basamağı olan ölçüm modeli test edildikten sonra ampirik modele bağlı olarak 3 yapısal model kurulmuştur. İlk modelde olgun savunma biçimleri (OSB) ile mutluluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı etkisine bakılmış ve OSB'nin mutluluk üzerinde olumlu bir etkisi olduğu, psikolojik sağlamlığın da bu etkiyi arttırdığı görülmüştür. İkinci modelde nevrotik savunma biçimleri (NSB) ile mutluluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı etkisine bakılmış ve NSB'nin mutluluk üzerindeki azaltıcı etkisi olduğu görülmüş, psikolojik sağlamlığın ise bu olumsuz etkiyi azalttığı belirlenmiştir. Son modelde immatür savunma biçimleri (ISB) ile mutluluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı etkisine bakılmış ve NSB'ye benzer olarak ISB'nin de mutluluk üzerinde negatif bir etkisinin olduğu, psikolojik sağlamlığın ise bu negatif etkiyi azalttığı belirlenmiştir. Sağlık alanında bir araştırmada kullanılan çok sayıdaki ölçekler arasındaki nedensel ve yapısal ilişkinin belirlenmesinde, ikili analizler yerine bu ölçekler arasındaki çoklu ilişkiyi modellemede kullanılan ikinci nesil istatistik analiz yöntemi yapısal eşitlik modellemesinin (YEM), gözlemlenen ve gizil değişkenlerin ilişkilerini, aracılık etkisini ortaya koyan daha açıklayıcı bir araç olduğu izlenmektedir.