Sıçanlarda cep telefonu maruziyetinin testis morfolojisine olan etkilerinin stereolojik yöntem kullanılarak araştırılması

Cep telefonlarının (CT) oluşturduğu elektromanyetik enerji dokular üzerinde ısısal, ısısal olmayan, genetik ve kanserojenik etkiler ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada, cep telefonlarından yayılan elektromanyetik alanın (EMA), sıçanların testis morfolojisine olan etkilerinin stereolojik teknikler kullanılarak değerlendirilmesi amaçlandı. Ayrıca, üreme fonksiyonları ile ilişkili hormonal parametreler ile serum demir parametreleri de değerlendirildi. Çalışmada otuziki erkek Wistar albino sıçan (8-10 haftalık, 200±20 g) kullanıldı. Sıçanlar; Kontrol (K, n=8), Sham (S, n=8, 12 saat/gün), cep telefonu Konuşma (KO, n=8, 2 saat/gün) ve cep telefonu Bekleme (BEK, n=8, 12 saat/gün) olmak üzere randomize olarak dört gruba ayrıldı. Deney süresi bütün gruplar için 10 hafta idi. Testisin morfometrik ölçümleri bilgisayar destekli stereoloji analiz sistemi yardımıyla değerlendirildi. EMA'a maruz kalan grupların ortalama testis ve vücut ağırlıklarının K ve S gruplarına göre azaldığı belirlendi (p<0,05). Konuşma ve BEK gruplarının testis hacimlerinin K ve S gruplarına göre azaldığı görüldü (p<0,05). EMA'a maruz kalan gruplarda, K ve S gruplarına göre, interstisyel doku hacim oranlarının arttığı, tübüler doku hacim oranlarının azaldığı tespit edildi (p<0,05). EMA'na maruz kalan grupların tübüler doku hacmi ve testis parankim hacimlerinin azaldığı belirlendi (p<0,05). Kontrol ve S gruplarına göre, EMA'a maruz kalan gruplarda ortalama seminifer tübül çapı ve germinal epitel yüksekliğinde anlamlı bir azalma gözlendi (p<0,05). Deney gruplarında, testiste gelişen dejenerasyonun özellikle germinal epiteldeki hasar sonucunda oluştuğu görüldü. Konuşma ve BEK gruplarında, kortizol seviyelerinde anlamlı bir artış, doymamış demir bağlama kapasitesi ile toplam demir bağlama kapasitesinde ise anlamlı bir azalma tespit edildi (p<0,05). Sonuç olarak, cep telefonlarının oluşturduğu elektromanyetik alan stresi, germinal epitel dokusunu olumsuz etkileyerek testiste morfolojik ve histolojik değişikliklere neden olmuştur. Anahtar Kelimeler: Cavalieri prensibi, Cep telefonu, Germinal epitel, Elektromanyetik alan, Stereoloji, Testis morfolojisi