Evaluation of the effect of local and systemic erythropoietin administration on alveolar bone healing after tooth extraction in rats

Bu deneysel çalışmanın amacı diş çekimi yapıldıktan sonra çekim soketinde tedavi amacıyla kullanılan eritropoietin'in (EPO) yeni kemik alanı oluşumu üzerine olan etkisinin incelenmesidir. Çalışmamızda otuz tane erkek Sprague-Dawley sıçan randomize olarak beş gruba ayrıldı. Deney hayvanlarının teslim alındığı gün çalışmanın ilk günü olarak kabul edilmiştir (gün 1). 1. günde tüm çalışma gruplarındaki sıçanların sol üst 1. moları çekildi. Diş çekiminden sonra Grup 1'de yer alan sıçanlara intraperitonal (IP) serum fizyolojik (0,1 mg/ml) enjeksiyonu, Grup 2 ve 3'te yer alan sıçanlara subkutan (SC) olarak sırasıyla tek doz 450 IU/kg ve 1350 IU/kg eritropoietin (EPO) (BINOCRIT 4000 IU/0.4 ml, Sandoz, Avusturya) enjeksiyonu yapıldı. Grup 4'te yer alan sıçanların çekim soketlerine Geletamp® (Roeko Geletamp, Coltene/Whaledent GmbH, Almanya) tek başına yerleştirilirken Grup 5'te yer alan sıçanların çekim soketlerinin içerisine Geletamp® (Roeko Geletamp, Coltene/Whaledent GmbH, Germany) lokal olarak EPO (20 IU/kg) ile beraber yerleştirildi. Çalışma süreci sonunda, yani 8. günde tüm deney hayvanlarından sakrifikasyon öncesi 2,5 ml jugular venden kan örneği alındı. Alınan her kan örneği için hemogram testi yapıldı. Tüm deney hayvanları aynı gün dekapitasyon yöntemi ile sakrifiye edildi. Tüm sıçanlardan alınan örnekler enflamasyon, fibrosis ve yabancı cisim reaksiyonu açısından değerlendirilmiştir. Diş çekim soketindeki yeni kemik alanı histomorfometrik olarak değerlendirilmiştir. Beyaz kan hücresi, trombosit, hemoglobin ve hematokrit ortalama değerleri hematolojik açıdan değerlendirilmiştir. Tüm çalışma grupları enflamasyon, fibrosis ve yabancı isim reaksiyonu açısından histopatolojik olarak değerlendirildiklerinde tüm parametrelerde gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Yeni kemik oluşumu histomorfometrik açıdan değerlendirildiğinde gruplara göre yeni kemik oluşum miktarı ortalama değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Gruplar arasında yapılan ikili karşılaştırmalarda Grup 3 ile Grup 5 ve Grup 1'in ikili karşılaştırmaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında, lokal olarak EPO verilen grup en az kemik yapımı gözlenen grup olmuştur. Beyaz kan hücreleri ve trombositlerin ortalama değerleri hematolojik açıdan çalışma grupları arasında değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Hemoglobin ve hematokrit ortalama değerleri değerlendirildiğinde gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Grup 2 ile Grup 4'ün ikili karşılaştırmaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Deneysel olarak oluşturulan bu modelde, diş çekimi sonrasında yüksek doz sistemik olarak verilen eritropoietinin kemik iyileşmesi üzerinde pozitif anlamlı bir etkisi olup, hematokrit değerini artırmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak eritropoietin'in kemik iyileşmesi üzerinde pozitif bir etkisi olduğu söylenebilir.