Sıçanlarda maternal dönemde lamotrigine ve topiramate kullanımının yavrularda beyin gelişimi ve bilişsel fonksiyonlara etkisi

1.ÖZETSIÇANLARDA MATERNAL DÖNEMDE LAMOTRİGİNE VE TOPİRAMATEKULLANIMININ YAVRULARDA BEYİN GELİŞİMİ VE BİLİŞSELFONKSİYONLARA ETKİSİAMAÇ: Bu çalışmada epilepsi tedavisinde yeni jenerasyon antiepileptikilaçlardan olan `Lamotrigin' ve `Topiramat'ın gebelikte kullanımının fetal beyingelişimi ve bilişsel fonksiyonlar üzerine olan etkilerini ve S100B, nöral hücre adezyonmolekülü (NCAM) ve glial fibriler asidik protein (GFAP) ekspresyonuna etkileriniaraştırmak amaçlanmıştır.GEREÇ ve YÖNTEM: 28 adet erişkin albino Wistar cinsi dişi sıçan rastgele 7gruba ayrıldı ve her grup dört sıçandan oluşturuldu. Tüm sıçanlar gebe bırakıldı venormal rat yemi ile beslendi. Kontrol grubu sıçanlara herhangi bir ilaç ilavesiyapılmazken diğer gruplardaki sıçanlara; gebeliğin ilk 1/3'lük döneminde topiramat(25mg/gün), gebeliğin ikinci 1/3'lük döneminde topiramat (25mg/gün), gebeliğinüçüncü 1/3'lük döneminde topiramat (25mg/gün), gebeliğin ilk 1/3'lük dönemindelamotrigin (25mg/gün), gebeliğin ikinci 1/3'lük döneminde lamotrigin (25mg/gün),gebeliğin üçüncü 1/3'lük döneminde lamotrigin (25mg/gün) verildi. Doğumdan hemensonra yavruların yarısı dekapite edilerek beyin dokuları alındı. Alınan dokular analizleriçin -70ºC de saklandı. Beyin dokularında glial (GFAP, S100B) ve nöronal (NCAM)markırlar Western Blot yöntemiyle analiz edildi. Diğer yarısı 21 günlük anne sütü ilebeslenmelerinin ardından ayrılarak cinsiyete göre farklı kafeslere konuldu ve 75 günlükolması beklenip, bu dönemde normal beslenmeleri sağlandı. Yavru sıçanlar 75 günlükolunca öğrenme testleri yapıldı. Öğrenme testleri olarak; Morris water maze testi(Morris'in su tankı testi) kullanıldı. Öğrenme testleri tamamlandıktan sonra bu sıçanlarda dekapite edildi. Beyin dokuları alındı ve -70 º C'de saklandı. Beyin dokularında glial(GFAP, S100B) ve nöronal (NCAM) markırlar western blot yöntemiyle değerlendirildi.BULGULAR: Sıçanların öğrenme performanslarını karşılaştırdığımızda;topiramat I ve topiramat III gruplarının öğrenme performansları kontrol grubuna göredaha geriyken (sırasıyla p<0,05 ve p<0,001) topiramat II grubunun öğrenmeperformansı kontrolle farklı değildi. Kontrol grubu ile lamotrigin I grubu arasındaöğrenme performansı açısından istatistiksel olmayan bir zayıflık izlenirken (p=0,069)kontrol grubu ile lamotrigin II ve III gruplarının öğrenme performansları arasındaanlamlı fark yoktu. Beyin dokularında bakılan GFAP, NCAM ve S100B gibi markırlarözellikle yenidoğan topiramat I grubunda azalmış izlenirken, erişkin ratların beyindokularında ise kontrolle fark izlenmedi.SONUÇ: Elde ettiğimiz bulgulara göre topiramatın gebeliğin özellikle 1. ve 3.trimesterlerinde uygulanması ile beyin gelişimi ve kognitif fonksiyonlar üzerineolumsuz etkilerinin olduğu ve lamotriginin gebelerde kullanımının ise daha güvenilirolduğu sonucuna varılmıştır. Epileptik gebelerde antiepileptik seçimi yapılırken diğerepileptik hastalardan farklı olarak ilaçların fetal etkileri de göz önüne alınmalıdır.ANAHTAR KELİMELER: Lamotrigin, topiramat, gebelik, fetal beyin gelişimi,bilişsel fonksiyon, S100B, NCAM ve GFAP.