Sıçanlarda oluşturulan yara modelinde pilosella hoppeana subsp. testimonialis bitki ekstresinin biyolojik aktivitesi

Bu tez çalışmasında Türkiye'de Balıkesir bölgesinde halk tarafından yaraları iyi etmek amacıyla yıllardır yaygın bir şekilde kullanılan ve halk arasında "tırnak otu, tüylü ot" olarak bilinen Pilosella hoppeana subsp. testimonialis bitkisinin yara üzerindeki etkisinin in vivo ve in vitro çalışmalarla incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda bitkinin metanol ekstresi sıçanlarda deneysel olarak oluşturulan yaralara dairesel eksizyon yöntemi ile topikal olarak uygulanarak in vivo çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Sıçanlardan alınan yara deri dokusu üzerinde biyolojik aktivite çalışmaları (antioksidan, anti-inflamatuar, hidroksiprolin tayini), histolojik çalışmalar ve gen ekspresyon çalışmaları (RT-PCR) gerçekleştirilmiştir. Bitkinin yara iyileşmesi üzerine mekanizmasını aydınlatmak amacıyla hücre kültürü çalışmaları yapılmıştır. Ayrıca bitki ekstresi üzerinde antimikrobiyal, tirozinaz enzim inhibisyon ve yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (YBSK) çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Gen ekspresyon çalışmalarında bitkinin inflamasyonda etkili olan tümör nekroz faktör alfa (TNF-α), matriks metallopeptidaz-9 (MMP-9), interlökin 1-beta (IL-1β) ve interlökin-10 (IL-10) genlerinin ekspresyonlarını artırarak iyileşmeye katkı sağladığı görülmektedir. Mekanizma aydınlatma çalışmalarında bitkinin yara iyileşmesi üzerine etkisini hücrelerde HO konsantrasyonunu artırma ve siklooksijenaz-2 (COX-2) enzimini inhibe etme yoluyla gerçekleştirdiği görülmüştür. Antimikrobiyal çalışmalarında da inflamasyona sebep olan mikroorganizmalar üzerinde bitkinin etkili olduğu görülmüştür. YBSK çalışmalarında bitkinin toprak üstü ekstresinin içeriğinde şiringaldehit, sinapik asit, benzoik asit ve kersetin bulunmuştur. Çalışma sonucunda bitkinin halk arasında kullanışını destekler nitelikte yara iyileşmesi üzerine etkili olduğu açıkça görülmektedir. Bu tez çalışması bitkinin yara iyileştirme etkisi üzerine yapılan ilk çalışma olup, bitki üzerinde ilk defa in vivo çalışmalar, antimikrobiyal, RT-PCR, mekanizma aydınlatma ve tirozinaz enzim inhibisyon çalışmaları gerçekleştirilmesi bakımından özgün bir çalışma niteliğindedir.