Sıçanlarda travmatik omurilik hasarı üzerine Thymbra spicata L. var spicata ve Cyclotrichium origanifolium' un tedavi etkisinin deneysel olarak araştırılması

Amaç: Bu çalışmada medulla spinalis yaralanmasında oluşan hasar mekanizmaları üzerine Thymbra spicata L. var. spicata (zahter) ve Cyclotrichium origanifolium' un (dağ nanesi) potansiyel tedavi edici ve koruyucu etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ortalama ağırlıkları 280 gr olan 36 adet Wistar Albino erkek sıçan kullanıldı. Her bir grupta 6 adet olacak şekilde 6 gruba ayrıldı. 1. Grup; kontrol, 2. Grup; zahter, 3. Grup; dağ nanesi, 4. Grup; travma, 5. Grup; travma +zahter, 6. Grup; travma+dağ nanesi olacak şekilde oluşturuldu. Travma gruplarına medulla spinalis üzerine ağırlık düşürme metodu (Allen) uygulanarak travma oluşturuldu. Bir haftanın sonunda bütün sıçanlar Ketamin + xylazin anestezisi altında kardiyak ponksiyonla kan örnekleri alındıktan sonra sakrifiye edilerek medulla spinalis dokusu alındı. Dokuda histopatolojik ve immunohistokimyasal değişiklikler incelendi. İmmunohistokimyasal incelemede; Vascular endothelial growth factor (VEGF), Glial fibriler asidik protein (GFAP) ), N-Cadherin, S-100 proteinine bakıldı. Biyokimyasal olarak serumda MDA, TAS, TOS değerleri ölçüldü. Bulgular: Medulla spinalis dokusunun gruplara göre histopatolojik incelemesi sonucu travma grubunda, multipolar nöron hücrelerinde dejenerasyon, canalis centralis, substantia grisea/alba bölgelerinde doku bütünlüğünün bozulduğu gözlendi. Travma+zahter ve travma+dağ nanesi gruplarında spinal hasarın büyük ölçüde iyileştiği, medulla spinalisin normal histolojik görünüme döndüğü ancak iyileşmenin travma+zahter grubuna göre travma+dağ nanesi grubunda daha fazla olduğu gözlendi. immunohistokimyasal incelemede VEGF, GFAP, ekspresyonu travma grubunda yoğun izlenirken travma+zahter ve travma+dağ nanesi gruplarında ekspresyon düzeylerinde azalma gözlendi. Nöron hasarı üzerinde olumlu etkileri görülen ekstraktlardan dağ nanesinin iyileştirici etkisinin daha yoğun olduğu izlendi. Dağ nanesi ve zahterin N-cadherin ekspresyonu üzerinde bir etkisi görülmedi. Travma grubunda hafif düzeyde S100 proteini ekspresyonu gözlendi. Travma+zahter grubunda ve travma+dağ nanesi grubunda S100 ekspresyonu daha yoğun olarak izlendi. Biyokimyasal parametrelerde Serum MDA ve TOS düzeylerinin travma grubunda diğer gruplara göre artığı (p< 0.05), travma+zahter ve travma+dağ nanesi gruplarında istatistiksel olarak anlamlı olmasa da azaldığı görüldü (p > 0.05). Serum TAS düzeyi travma grubunda artarken travma+zahter ve travma+dağ nanesi gruplarında istatistiksel olarak anlamlı olmasa da azaldığı görüldü (p> 0.05) . Sonuç: Dağ nanesi ve zahterin travma sonrası oluşan omurilik hasarında Oksidatif stres ve inflamatuar yanıtı düzenleyerek hasarın etkilerini kısmen azalttığı, dağ nanesinin zahtere göre etkinliğinin daha fazla olduğu belirlenmiştir.