Scorzonera aucherana bitkisinin fitokimyasal ve biyolojik aktivite açısından araştırılması

Bu çalışmada ülkemize endemik bitki türlerinden biri olan Scorzonera aucheriana bitkisi fitokimyasal ve biyolojik aktivite bakımından incelenmiştir. Bitkinin hekzan, diklorometan, metanol ve su ekstraktları elde edilmiş ve her bir ekstre antioksidan ve antiproliferatif aktivite yönünden testlere tabi tutulmuştur. Biyolojik aktivite testlerini takiben en güçlü etkiye sahip ekstreden sekonder metabolitlerin izolasyonu ve her bir metabolitin benzer biyolojik aktiviteleri için kromatografik işlemler gerçekleştirilmiştir. Bitki ekstraktlarıyla yapılan çalışmalar sonucunda metanol ekstraktının DPPH ve ABTS katyon radikallerini süpürme ve Demir (III) iyonlarını indirgenme yönünden tüm ekstreler arasında en güçlü etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. XTT yöntemiyle gerçekleştirilen antiproliferatif aktivite deneyleri ile ekstreler HeLa, HT29 ve LnCap hücre hatlarına karşı test edilmiş ve bu ekstreler arasında en yüksek antiproliferatif aktiviteyi HeLa hücrelerine karşı en düşük IC 50 değeri (17,16 µg/mL) ile su ekstresi sergilemiştir. Ayrıca, tüm ekstrelere karşı en hassas olan hücre hattının HeLa hücrelerinin olduğu ve ekstrelere karşı en dirençli olanın ise LnCap hücrelerinin olduğu görülmüştür. Bitkinin metanol ekstresi üzerinden gerçekleştirilen kromatografik çalışmalar sonucunda üçü bilinen (1,3-dikafeoyil küinik asit, klorojenik asit scorzopigmaekozit), ikisi yeni (Scorzopigmaekozit A ve Aucherianoside) olmak üzere 5 molekül izole edilerek spektroskopik yöntemlerle yapıları tayin edildi. İzole edilen bileşikler antioksidan ve antiproliferatif aktiviteleri ayrıca tabi tutuldu. Özellikle 1,3-dikafeoyil kinik asit ve klorojenik asit bileşiklerinin kuvvetli antioksidan aktivite gösterdiği, yeni bileşiklerin ise diğerlerine kıyasla göreceli olarak zayıf aktivite sergilediği belirlenmiştir. İzole edilen bileşikler A549 ve MCF-7 hücre hatlarına karşı test edilmiş ve 4 nolu bileşik olan Scorzopigmaekozit A'nın tüm bileşikler arasında A549 ve MCF-7 hücrelerine karşı sırasıyla 32,08 ve 37,27 µM olan en düşük IC 50 değerleri ile en güçlü antiproliferatif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.