İngilizce geçmiş zaman biçimbirimlerini ikinci dilde işlemleme

Bu çalışmada ileri seviye ikinci dil (D2) konuşanlarının İngilizce geçmiş zaman biçimbirimlerini işlemlemesi araştırılmıştır. D2 konuşanlarının işlemleme yöntemlerinin (ayrıştırma, bütünsel listeleme, ikili sistem) anadil (D1) konuşanlarıyla örtüşüp örtüşmediğini anlamak amacıyla iki deney geliştirilmiştir. Maskelenmiş çağrıştırma testi aracılığıyla düzenli ve düzensiz eylemlere verilen tepki süreleri (TS) ölçülmüştür. Çağrıştırıcı-hedef çiftleri üç farklı durumda sunulmuştur: i) Özdeş (koru-KORU; kur-KUR), (ii) Biçimbirimsel İlişkili (korudu-KORU; kurdu-KUR) ve (iii) Anlam, ortografi ve biçimbirim açısından İlişkisiz (taşı-KORU; paylaş-KUR). Göz hareketlerini izleme düzeneğiyle eş zamanlı tümce okuma testinde ise, çağrıştırma testinde kullanılan eylemler tümce içerisine yerleştirilerek düzenli ve düzensiz eylemlere odaklanma süreleri karşılaştırılmıştır. Çalışmada ayrıca işler bellek (İB) ve D2 biçimbirimlerinin işlemlemesi arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Bunlara ek olarak, İB ile çağrıştırma testi ve göz hareketlerini izleme testi sonuçları arasında bir ilişki olup olmadığını anlamak amacıyla katılımcılara Okuma Süresi Testi (OST) ve İşlem Süresi Testi (İST) verilmiştir. İkinci dilin İB üzerindeki olası etkilerini ortadan kaldırmak amacıyla D2 konuşanlarına OST'nin Türkçe sürümü de uygulanmıştır. Çağrıştırma testinin bulguları D2 konuşanlarının D1 konuşanlarına göre daha yavaş TS'leri olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca düzenli eylemlere düzensiz eylemlere göre daha yavaş tepki verilmiştir. Çağrıştırıcı çeşitleri esas alınarak yapılan ek analizler düzenli eylemler için kısmi ayrıştırma olarak yorumlanan, kısmi çağrıştırma örüntüsüne (özdeş durumTS < deney durumuTS < ilişkisiz durumTS), düzensiz eylemler içinse ayrıştırma olarak yorumlanan tam çağrıştırma örüntüsüne (özdeş durumTS = deney durumuTS < ilişkisiz durumTS) işaret etmiştir. Göz hareketlerini inceleme testi ise iki katılımcı grup arasında erken (ilk odaklanma süresi, sabit bakış süresi) ve geç işlemleme (ikinci odaklanma süresi, toplam okuma süresi) ölçütleri açısından eylem türüne göre önemli farklılıklarla sonuçlanmamıştır. Sadece D1 konuşanları grubunda düzenli ve düzensiz eylemlerin sabit bakış süreleri arasında, düzensiz eylemler lehine önemli bir fark bulunmuştur. Yapılan korelasyon analizleri İB ve çağrıştırma testi ve göz hareketlerini inceleme testleri arasında önemli bir ilişki göstermemiştir. Yüksek ve düşük İB gruplarının biçimbirim işlemleme testleri sonuçlarının karşılaştırıldığı uç gruplar analizinde de önemli gruplar arası farklar çıkmamıştır. Bu çalışmada, D1 ve D2 konuşan grupları arasında benzer işlemleme örüntülerinin bulunması D2 konuşanlarının hedef dilin biçimbirim yapılarına daha az hassasiyet gösterdiği savıyla örtüşmemektedir. D1 konuşanlarıyla benzer şekilde ileri düzey D2 İngilizce konuşanlarının da çekimli yapılara erişirken ayrıştırma yolunu kullanabildikleri söylenebilir. Çalışma sonuçları karmaşık biçimbirimli sözcüklerin gerçek zamanlı işlemlemesinin anadil konuşanlarına benzer şekilde gerçekleştiğini önermektedir. Test sonuçlarında iki katılımcı grup arasında işlemleme açısından nitel farklar bulunmamasına rağmen nicel farklar bulunmuştur. Bu farklılıklar İB farklılıkları ile açıklanamamaktadır.