Şeftali ve alt türlerinde melezleme yöntemiyle subtropik koşullara uygun çeşit ıslahı

Türkiye şeftali ve nektarin üretim miktarı bakımından dünyada beşinci sırada yer almaktadır. Dünyada erkenci şeftali ve nektarin üretimi önem kazanmaktadır. Ayrıca basık şekilli domates şeftalilerinin bilinirliği ve pazar payı da günden güne artmaktadır. Bu çalışmada yapılan melezlemeler sonucunda subtropik iklim koşullarında yetiştiriciliğe uygun, soğuklama gereksinimi düşük, basık şekilli şeftali ve nektarin genotipleri elde edilmeye çalışılmıştır. Sunmist, Sunfire, Nectar Sevil, Tropic Snow ile Platifirst, Platibelle ve Platifun çiçek tozları ilk 2011 yılı denemelerinde kullanılmıştır. Bununla birlikte, çeşitli nedenlerden dolayı, melezlemeler Maycrest, Springcrest, Early Silver, Gransun, Sunsnow, Venüs ve Stark Redgold şeftali ve nektarini ile Jalousia domates şeftalisi ve 5 domates genotipi (No.1, No.2, No.3, No.4 and No.5) üzerinde yürütülmüştür. Melezleme çalışmaları 2011-2018 yılları arasında soğuklama gereksinimi düşük genotiplerin yanısıra soğuklama gereksinimi yüksek olan genotiplerin de elde edilebilmesi amacıyla hem Adana'da (düşük soğuk birikimi) hem de Pozantı'da (yüksek soğuklama) yürütülmüştür. Denemelerin sonucunda, 2017 yılında 54 genotip ve 2018 yılında 47 genotip ümitvar bulunmuştur. Bunların arasında 2017 yılında 17 ve 2018 yılında 14 domates şeftalisi genotipi elde edilmiştir. Melez bireylerin yetiştiriciliğinin yapıldığı Adana'da 2016-2017 kış döneminde klasik yönteme göre 827 saat, chill unit yöntemine göre 372 birim soğuk birikimi gerçekleşirken 2017-2018 kış periyodunda klasik yönteme göre 268 saat, chill unit yöntemine göre 170 birim soğuk birikimi gerçekleşmiştir. 2018 yılında meyve verebilen genotiplerin soğuklama gereksinimi klasik yönteme göre 168 ile 275 saat arasında değişim gösterirken chill unit yöntemine göre 91 ile 150 birim arasında değişim göstermiştir. Bu veriler doğrultusunda özellikle ılık geçen 2017-2018 kış döneminde soğuklama gereksinimini karşılayıp meyve verebilen genotipler ümitvar olarak değerlendirilmektedir. Her iki yılda da elde edilen genotiplerin meyve özellikleri fenolojik ve pomolojik açıdan ve olgunlaşma zamanları bakımından farklılıklar göstermişlerdir.