Şehir planlamada su ve kanalizasyon sistemleri proje eşiklerinin değerlendirilmesi (İzmir büyük kent bütünü'nde bir deneme)

V ÖZET Şehir planlama, birçok farklı disiplindeki bilim dalıyla entegre olmuş ve uygulamada bunu direkt veya dolaylı olarak kullanan bir bilimi dalıdır. Bu diğer bilim dallarıyla olan yakın ilişkiden dolayı, şehir planlamada yapılan çalışmalar ve araştırmalar, farklı bilim dallarındaki uygulama kriterleri de değerlendirilerek ve sentezlenerek yapılmaktadır. Bu çalışma ve araştırmada, farklı bilim dallarıyla olan yakın ilişkiden yola çıkarak kentsel mekanın oluşumuna direkt etkisi olan ancak daha çok Çevre ve İnşaat Mühendisliği tarafından kentsel mekanda uygulanan kentsel teknik altyapı sistemlerinin ve özellikle bu sistemlerden su ve kanalizasyon sistemlerinin mekanının oluşturulması ve yönlendirilmesi üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Kentsel teknik altyapı sistemlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için, kentsel teknik altyapı sistemleri ve bunların zaman içindeki oluşumları, gelişimleri ve Türkiye'de uygulama bulduğu alanlar üzerinde incelemeler yapılmıştır. Kentsel teknik altyapı üzerine yapılan bu araştırmalardan sonra, bu sistemlerin kent planlama sürecindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Burada kent planlamada, kentsel teknik altyapının konumu, teknik altyapıyı etkileyen veya hazırlayan faktörler, teknik altyapının sağlanması politikaları, imar planlarıyla olan ilişkisi, geleceği ve önemi üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışma teknik altyapı sistemlerinin kent planlama sürecine olan etkilerinin ve kent planlama/teknik altyapı ilişkilerinin daha iyi anlaşılabilmesini sağlamış ve çalışmanın gerekliliğinin ortaya koymuştur.VI Kentsel teknik altyapı ve bunun kent planlamayla olan ilişkisi üzerine bu tür bir ön araştırma yapılmadan su ve kanalizasyon sistemlerinin mekansal etkilerinin sorgulanması, çalışmayı doğru ve bilimsel olmaktan uzaklaştıracaktır. Su ve kanalizasyon sistemleri üzerinde yapılan çalışma ise buraya kadar yapılan çalışma ve araştırmadan farklı olarak daha detaylı ve su ve kanalizasyon sistemleri hakkında genel bilgi, bunların kentsel mekanın oluşumunda ve şekillenmesindeki etMlerinin detaylı araştırılmasının yanı sıra uygulamaya yönelik olarak kent planlama açısından yöntem geliştirmeye yönelik yapılmış bir çalışmadır. Burada kent planlamada şehir plancısının yaptığı çalışmalarda dikkat etmesi gereken mekansal kriterler üzerinde durulmuştur. Su ve kanalizasyon sistemleri hakkında yapılan bu detaylı çalışma sonucunda, kent planlama açısından geliştirilmeye çalışılan yöntemin ve uygulamada kabul edilen mekansal kriterlerin doğruluğunun ve bilimselliğinin bir şekilde örnek bir çalışma ve uygulama alam üzerinde sorgulanması ihtiyacım doğurmuştur. Bu ihtiyaç sonucunda çalışma, uygulama ve deneme alam olarak, İzmir Büyük Kent Bütünü seçilmiştir. izmir Büyük Kent Bütünü'nde mevcut durum hakkında bilgi veren ve durumu analiz eden bilgilerin toplanmasından ve yorurnlanmasından sonra, daha önce belirtilen kent planlamada su ve kanalizasyon sistemlerinin projelendirme kriterlerinin veya proje eşiklerinin örnek üzerinde değerlendirilmesi ve sorgulanması yapılmıştır. Yapılan bu değerlendirme ve sorgulama sonucunda, İzmir büyük kent bütününde kent planlamada yapılan uygulamaların, su ve kanalizasyon sistemlerindeki uygulamalarla birlikte değerlendirildiğinde, planların kendi içinde bazı uygulama sorunlarıyla karşılaştığı ve kent bütününde sorunlu bölgeler yarattığı görülmüştür. Ortaya çıkan bu sorunlar ve sorunlu bölgeler kapsamında, kent bütünü ve bölgeler için kent planlamada uygulanması gereken mekansal çözüm politikaları üretilmiştir.vn Kent planlamada su ve kanalizasyon sistemlerinin proje eşiklerinin değerlendirilmesine yönelik yapılan bu çalışma ve araştırma, şehir plancılarının ve yerel yönetimlerin geleceğe yönelik yaptıkları kent planlama çalışmalarında su ve kanalizasyon sistemlerinin etkilerinin önceden kestirilebilmesini, gerekli durumlarda imar planlarında ve/veya teknik altyapı projelerinde düzeltmeler yapılmasının koşullarını ve bu doğrultuda planlama aşamasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, su ve kanalizasyon teknik altyapı sistemlerinin şehirlerde projelendirilmesinde mekansal planlama için gerekli olan standartlar da irdelenerek tasarım çalışmalarında kullanılabilir duruma getirilmiştir.