Şemsettin Ünlü'nün "Yukarışehir ve Toprak Kurşun Geçirmez" eserlerinin söz varlığı açısından incelenmesi

Bir toplumun kendini ifade edebilmesinin en önemli unsuru dildir. Dili oluşturan ise; hazine olarak adlandırabileceğimiz söz varlığı ögeleridir. Bu bakımdan dile ait söz varlığı ögelerini hem iyi bilmek hem de araştırmak ve incelemek bir kat daha değerini öne çıkarır. Dilde çoğunlukla analize değer görülen atasözleri, deyimler, ikilemeler, terimler, yabancı kökenli sözcükler, kalıplaşmış sözler, doldurma sözler, çeviri sözcükler, argo / kaba sözler, kalıp sözler (ilişki sözleri) vb. söz varlığı ögeleri olarak sıralanabilir. Bu çalışma; Şemsettin Ünlü'nün "Yukarışehir ve Toprak Kurşun Geçirmez" eserlerini söz varlığı açısından incelenmek için hazırlanmıştır. Bu amaçla adı geçen eserlerde bulunan söz varlığı ögeleri tespit edilmiş ve bunların kullanım sayıları ve sıklıkları ortaya konmuştur. Bu araştırmada, eserler analiz edilirken nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Şemsettin Ünlü'nün "Yukarışehir ve Toprak Kurşun Geçirmez" eserlerinin analiz edilmesi neticesinde, "Yukarışehir" eserinde söz varlığı ögelerinden en fazla yabancı kökenli sözcükler (%75.15) kullanılmıştır. İkinci sırada ikilemeler (%12.88), üçüncü sırada deyimler (%5.92), dördüncü sırada terimler (%3.32), beşinci sırada kalıp sözler (ilişki sözleri) (%1.66), altıncı sırada doldurma sözler (%0.51), yedinci sırada atasözleri (%0.3) ve son sırada çeviri sözcükler (%0.25) bulunmaktadır. "Yukarışehir" eserinde yabancı kökenli sözcüklere, ikilemelere, deyimlere ve terimlere sıkça yer verildiği saptanmıştır. İncelenen eserde deyimlere, terimlere ve kalıp sözlere (ilişki sözlerine) de belirli sayıda yer verilmiştir, ama ikilemeler ve yabancı kökenli sözcükler çok daha fazla kullanılmıştır. Eserde atasözleri, çeviri sözcükler ve doldurma sözler ise az sayıda tespit edilmiştir. "Toprak Kurşun Geçirmez" eserinin analizi neticesinde, eserde söz varlığı unsurlarından en fazla yabancı kökenli sözcükler (%66,49) kullanılmıştır. İkinci sırada ikilemeler (%13.80), üçüncü sırada deyimler (%8.64), dördüncü sırada terimler (%5.47), beşinci sırada kalıp sözler (ilişki sözleri) (%3.26), altıncı sırada doldurma sözler (%1,82) ve yedinci sırada atasözleri (%0.52) bulunmaktadır. Eserde çeviri sözcük bulunamamıştır. İncelenen eserde yabancı kökenli sözcüklere, ikilemelere, deyimlere ve terimlere sıkça yer verildiği görülmüştür. Dilimize yerleşmiş yabancı kökenli sözcüklerle ikilemelerin fazlaca kullanılması, okurların sözcük VI dağarcıklarına katkı sağlayıcı niteliktedir. İncelenen eserde deyimlere, terimlere ve kalıp sözlere (ilişki sözlerine) de belirli sayıda yer verilmiştir, ama ikilemeler ve yabancı kökenli sözcükler çok daha fazla kullanılmıştır. Eserde atasözleri ve doldurma sözler az sayıda tespit edilmişken; çeviri sözcükler bulunamamıştır.