Sendikaların örgütsel yapısı ve katılımcılık

ÖZET Ülkemizde sendikalarda katılım ve üyelikte aidiyet duygusunun eksikliği; tarihsel, sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel açıdan çok yönlü sebeplerden kaynaklanan bir sorundur. Sendikaların örgütsel yapısı, katılım ve üyelikte aidiyet duygusunu zorlaştıran ya da kolaylaştıran bir etkendir, örgütsel yapı ve katılım ilişkisi, sendikaların demokratikleşmesi ve demokrasinin tüm kurum ve kuralları ile gerçekleştirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmada, sendikalarda katılım ve üyelikte aidiyet duygusu problemi, örgütsel yapı çerçevesinde, tarihsel gelişimi içinde, hukuksal düzenlemeler esas alınarak değerlendirilmiştir. Sendikaların örgütsel yapısı, sendikaların tarihsel gelişimine bağlı olarak her ülkede farklı özellikler taşımaktadır. Bu özellikler, ülkenin ekonomik ve demokratik gelişimi ile yakından ilgili ve katılım üzerinde etkilidir, örgütsel yapı, sendikaların serbest gelişimi ve bağımsızlığının temel unsur olarak kabul gördüğü ülkelerde esas olarak sendikalann ve işçilerin tercihlerine bağlı özellikler taşımakta, ülkemizde ise hukuksal düzenlemelerle biçimlendirilmektedir. Bu durum başlı başına katılımı engelleyici bir etkendir. Anayasa ve özellikle 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile 2822 sayılı toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununda yer alan bir çok kısıtlama, işçilerin sendikal özgürlüklerini ve bu anlamda katılımlarını engelleyici niteliktedir. Bu hükümler, uluslar arası sözleşme ve kurallara da aykırıdır. Sendikalann örgütsel yapılanmasını sınırlayan ve katılımı engelleyen hükümlerin varlığı, her bir işçi açısından üyelikte aidiyet duygusunu da olumsuz etkilemektedir. Sendikalann örgütsel yapılanmasını kısıtlayan; bu bağlamda işçilerin sendika kurma, üye olma ve sendikal faaliyette bulunma özgürlüklerini sınırlayan hukuksal düzenlemelerin kaldınlması, bu düzenlemelere gerekçe gösterilen sakıncaların giderilmesi ve haklann amacına uygun kullanılması için gerekli olan iş güvencesinin sağlanması, sendikalara katılım ve üyelikte aidiyet duygusunun gelişimi için gereklidir.