Tanjero formasyonunun (üst kretase) sekans stratigrafisi Darbendikhan doğusu, Kuzeydoğu Irak

Tanjero Formasyonu'nun (Üst Kretase) Sekans Stratigrafisi Darbendikhan Doğusu, Kuzeydoğu Irak Sekans stratigrafisi amaçlı bu çalışma ile kuzeydoğu Irak'ta Derbendikan ili doğusunda mükemmel yüzeylemelere sahip olan Kampaniyen-Maastrihtiyen yaşlı Tanjero Formasyonu'na ait derin deniz türbiditleri incelenmiştir. Bu kapsamda ran sınırına yakın Sirwan vadisindeki Sarshata köyü yakınında kalınlığı 1333 m olan detaylı bir sedimanter ölçülü kesit alınmıştır. Ölçülü kesit, Tanjero Formasyonu ile altındaki Shiranish Formasyonu'nun (Kampaniyen-Maastrihtiyen) kontağından başlar, üzerleyen birim olan Kolosh Formasyonu'nun (Paleosen-OEosen) dokunağına kadar devam eder. Ölçülü kesit boyunca şeyl seviyelerinden ortam ve yaş verileri elde etmek için alınan 25 örnekte tespit edilen Abathomphalus, Gansserina, Globotruncana, Globotruncanita, Heterohelix, Hedbergella, Pseudotextularia, Pseudoguembelina, Racemiguembelina, Rugoglobigeri cinsleri ile 17 ayrı planktonik foraminifer türü ve Abathomphalus mayaroensis zonu foraminifer topluluğu birimin bu bölgedeki ortamının batiyal ortam şartlarını ve Geç Maastrihtiyen zamanındaki bir depolanmayı temsil ettiğini ortaya koymuştur. Ayrıca birimin en üst seviyelerindeki şeyl örneklerinde tespit edilen Krithe sp. Ostracode cinsi, üstlere doğru ortamın infraneritik batiyal ortam şartlarına doğru nispeten sığlaştığını göstermiştir. Eski akıntı yönünü tespit etmek için kaval yapıları ve kiremitlenmelerden elde edilen ölçümlerin gül diyagramı yardımıyla analiz edilmesi neticesinde eski akıntı yönünün güneydoğuya doğru olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durumda inceleme alanında çökelen türbiditlerin kaynak alanının kuzeydoğuda yüzeyleme verdiği ortaya çıkmıştır. Parasekans ve parasekans set bağlamında yapılan sekans stratigrafisi çalışmaları, ölçülü kesit üzerinde, tane boyu değişimi ve tabaka kalınlıklarında gözlenen değişim dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Buna göre inceleme alanında formasyon için üçüncü derece depolanma sisteminin mevcut olduğu ortaya konmuş, alt ve üst olmak üzere iki ana sekans ardışımı belirlenmiştir. Bu kapsamda formasyonun yaklaşık % 15'lik alt bölümü Highstand System Tract (HTS) olarak ilerleyen – üst üste biriken parasekans şeklinde meydana gelmiştir. Formasyonun yaklaşık geri kalan % 85 kalınlığındaki kısmı ise üst bölümü oluşturmaktadır. Bu üst sekans bölümü, alttan (sekans sınırı 1) SS1 üstten ise (sekans sınırı 2) SS2 ile sınırlanmıştır. Üst sekans bölümü, Lowstand Systems Tract (LST), Transgressive Systems Tract (TST) ve Highstand Systems Tract (HST) olmak üzere üç sistem izi içermekte ve buna bağlı olarak; ilerleyen parasekans, gerileyen parasekans, ilerleyen-üst üste biriken parasekans örneklerini içermektedir. Bu parasekans verileri inceleme alanında, deniz seviyesinin Geç Maastrihtiyen'de önce yüksek seviye ile başladığını (HTS), sonra düştüğünü (LST), tekrar bir deniz ilerlemesi ile yükselerek (TST) seviyesini koruduğunu (HST) ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Sekans Stratigrafisi, Geç Kretase, Tanjero Formasyonu, Derbendikan, kuzeydoğu Irak.