Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler mesleği üzerinde Kraliçe Arı Sendromu: Bursa ili örneği

Toplumun her alanında başarısıyla var olan kadın iş hayatında kimi zaman zorluklarla başa çıkmak zorunda kalmaktadır. Geleneksel toplum yapısı, cinsiyet eşitsizliği, adaletsizlik, medeni durum, çocuk sahibi olmak gibi engeller çoğu zaman kadın çalışanın önüne çıkmaktadır. Çalışan bir kadının başka bir kadına çıkardığı zorluklar tıpkı bir arı kovanındaki kraliçe arı eylemlerine benzetilmektedir. Kraliçe arı burada bir metafor olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın da amacı serbest muhasebeci mali müşavirler mesleğindeki kraliçe arı sendromu durumunun ve bu konuya ilişkin kadın erkek görüşlerinin tespit edilmesidir. Çalışmada kraliçe arı sendromu durumu demografik özelliklerle ve ölçeğin alt boyutlarıyla arasında olan ilişki incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda 10 adet hipotez geliştirilmiştir ve Bursa ilinde yaşayan serbest muhasebeci ve mali müşavir mesleğinde olan 149 kadın ve erkek çalışanla online ve yüz yüze anket yöntemi kullanılarak veriler toplanmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde demografik özelliklere ilişkin sorular, ikinci bölümünde ise kraliçe arı sendromunun etkisini ölçmek için Tuna ve Çelen (2021)'in geliştirmiş olduğu "Kraliçe Arı Sendromu Algısı" ölçeğinden yararlanılmıştır. Söz konusu ölçek toplam 35 ifadeden oluşmaktadır. Bunlardan on üç tanesi destek boyutunu, on iki tanesi yapı boyutunu ve on iki tanesi de yeterlilik boyutunu ölçmektedir. Anket aracılığıyla toplanan veriler SPSS paket programı kullanılarak faktör analizi, güvenirlik analizi, t-testi ve Anova analizi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, Bursa ilinde çalışan serbest muhasebeci ve mali müşavir mesleğinde kraliçe arı sendromunun cinsiyet değişkeniyle destek boyutu arasında anlamlı farklılık vardır. Erkek çalışan sayısının değişken puanı kadın çalışan sayısından fazladır. Medeni durum değişkeniyle ölçeğin alt boyutu olan destek boyutuyla da arasında anlamlı bir farklılık vardır. Bekar olan çalışanlar evli olan çalışanlara göre daha fazla kraliçe arı sendromunun etkisinin var olduğunu düşünmektedir. Ankete cevap verenlerin, serbest muhasebeci mali müşavir bir kadının yönetici yada patron pozisyonunda olmasına bakış açısı olumludur. Bu cevabın, ölçeğin alt boyutu olan yapı boyutuyla anlamlı bir ilişkisi bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kraliçe Arı Sendromu, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Kariyer Engelleri, Kadın Çalışanlar