Şeyh Saduk ve Şeyh Müfîd bağlamında İmâmiyye'de Ahbârî-Usûlî farklılaşması

Günümüz İslam âleminde Şiîlik, Ehl-i Sünnet ekolünden sonra en fazla taraftarı bulunan bir İslam mezhebidir. Şiîlik hakkında sağlıklı bilgilere ulaşabilmek için gelenek içinde ortaya çıkmış düşünce ekollerini yakından tanımak gerekmektedir. Şiî- İmâmiyye'de iki önemli düşünce ekolünün varlığı dikkat çekmektedir. Bunlardan birincisi Ahbârilik, diğeri ise Şeyh Müfîd'le sistemleşen Usûlîlik'tir. Bu çalışmada, Şeyh Saduk ve Şeyh Müfîd'in eserlerinden hareketle Ahbârîlik ve Usûlîlik hakkında bilgiler verilmiştir. Konuya girmeden önce Şiî?İmâmiyye mezhebiyle özdeşleşen temel kavramlar ve mezhebin tarihçesi hakkında temel bilgiler verilmiştir. Bu çerçevede Şîa'nın hadis anlayışı ortaya konularak, ahbâr merkezli ahbâriyye ekolü hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur. Ayrıca ahbârî anlayışın en önemli temsilcilerinden olan Şeyh Saduk'un ilmî şahsiyyeti hakkında önemli bilgiler verilmiştir. Yine araştırmada rasyonel Şiî kelamını temsil eden usûlîlik ekolünün teşekkülüne etki eden faktörler üzerinde durulmuştur. Diğer taraftan usûlîliğin sistemleşmesi ve en önemli temsilcisi olan Şeyh Müfîd ve konumuzla alakalı eserleri hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Çalışmanın son kısmında Şeyh Saduk ve Şeyh Müfîd bağlamında iki düşünce ekolünün Şiî?İmâmiyye mezhebinin temel doktrinel meselelerine bakış açısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Burada iki ekolün mukayesesi yapılırken konu, Şeyh Saduk'un el-İ`tikâdât'ı ile Şeyh Müfîd'in Tashîhu'l-i`tikâdât adlı eserleri ile sınırlandırma yoluna gidilmiştir. Şeyh Saduk ve Şeyh Müfîd bağlamında Şiî?İmâmiyye düşünce ekollerini konu alan bu çalışmada, Ahbârî anlayışın Şiî toplumda ortaya çıkan problemlere çözümler üretmedeki yetersizliği üzerinde durulmuştur. Diğer taraftan Ahbârî anlayışın mukabili olarak ortaya çıkan usûlî anlayışın, Şiî düşünce ve Şiî kelamına sağladığı katkılar tespite çalışılmıştır.