Sıfır Atık Yönetimi Sisteminin atık yönetimi sürecine etkileri: Balıkesir ili örneği

Başlangıcı 2000 yılı olarak kabul edilen sıfır atık anlayışı, atık yönetiminde en yeni inovasyon dalgası olarak karşımıza çıkmaktadır. Hükümetler bu anlayış doğrultusunda politika üretmekte ve uygulamaya koymaktadır. Günümüzde yüksek geri dönüşüm ve düşük atık depolama oranları ile uygulama başarısını ispat eden ve atık yönetiminde örnek teşkil eden ülkeler mevcuttur. Türkiye'de sıfır atık politikası kapsamındaki uygulamalar 2017 yılında başlatılan ve 2019 yılında Sıfır Atık Yönetmeliği ile yasal mevzuata kavuşan Sıfır Atık Projesi ile başlamıştır. Yönetmelikte belirlenen hedefler doğrultusunda tüm Türkiye'de kamu kurumları başta olmak üzere sıfır atık yönetimi sistemine hızlı bir şekilde geçiş yaşanmaktadır. Atık yönetimi faaliyetlerinde etkin rol oynayan yerel idarelerde ilgili sisteme geçişin sürece etkileri üzerinde çalışılabilecek bir konudur. Bu bağlamda sıfır atık yönetimi sisteminin atık yönetimi süreci üzerindeki etkilerinin belirlenmesi araştırmanın problemi olarak seçilmiştir. Araştırma, Türkiye'de sıfır atık politikasının uygulama sürecine ışık tutmaktadır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu tezde, araştırma deseni olarak örnek olay seçilmiş ve araştırma derinlemesine inceleme gerektirdiğinden Balıkesir ili ile sınırlandırılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Görüşmeler sonucu elde edilen veriler MAXQDA 2022 (demo sürümü) programı yardımıyla analiz edilmiştir. Sonuç olarak sıfır atık yönetimi sisteminin atık yönetimi sürecinde maliyeti artırdığı ve belediyelerin uygulamada finansal kaynak yetersizliği yaşadığı, atığın değerlenmesi sonucu sahada kayıt dışı toplayıcıların arttığı ve bu toplayıcıların belediyeler için bir sorun teşkil ettiği, belediyelerin sorumluluklarında artışa neden olduğu, eğitim çalışmaları ve medyanın insanların bilinç ve farkındalık düzeyini arttırdığı fakat halkın bilinç düzeyinin -özellikle atıkların kaynağında ayrıştırılması noktasında- istenilen seviyede olmadığı, bunun da sistemden verim alınmasının önünde önemli bir engel olduğu tespit edilmiştir. Son olarak yapılan araştırma sonucunda, Türkiye'de sıfır atık politikası hedefleri doğrultusunda merkezde alınan kararların yerel düzeyde etkin şekilde uygulanamadığı gözlemlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Atık, Atık Yönetimi, Sıfır Atık, Sıfır Atık Yönetimi Sistemi, Balıkesir İli