Siddhartha'da "Uzak Doğu" alımlaması ve Hermann Hesse'nin oryantalizmi

Hermann Hesse, Siddhartha anlatısını kaleme aldıktan sonra, tüm ulusal ayrımları aşan ve bütün bireylerin benimseyebileceği şeyi yakalamaya çalıştığını ifade etmiştir. Özellikle de 2. Dünya Savaşı'nın akabinde, yazarın ülküsü gerçekleşir. Bu çalışmanın amacı, oryantalist (şarkiyatçı) bir yazar olan Hesse'nin, nasıl tarihsel Buda ile Asya öğretilerini keyfi bir şekilde yeniden yorumlayarak üzerinden, entelektüel bir sömürgecilik gerçekleştirdiğini ve bunu yaparken hangi mekanizmaların etkisinde kaldığını açığa çıkarmaktır. Tezin kuramsal altyapısını, Japon, edebiyat eleştirmeni Kojin Karatani'nin Derinliğin Keşfi—Modern Japon Edebiyatının Kökenleri çalışması oluşturmaktadır. Karatani, Meiji restorasyonu olarak anılan dönemde, Japonya'nın Batılılaştırılma sürecini, edebi yapıtlar üzerinden ve felsefi kuramlar aracılığıyla çözümlemiştir. Batılı olmayan birçok ülkede neredeyse eş zamanlı olarak gerçekleştirilen bu süreç, Batı edebiyatının, felsefe ve inanç geleneğinin tümünü içerecek şekilde, sistemli olarak inşa edilmiş, eğitim, tıp ve kitle iletişim araçlarının bütün kaynaklarından yararlanılması suretiyle, dünyaya yayılmıştır. Bu tez çalışmasında, oryantalizmi, türcülük, cinsiyetçilik ve ırkçılık gibi kavramlardan bağımsız olarak düşünmemek gerektiği ileri sürülmüştür. Bu bağlamda Tanrı Devleti anlayışı ile Platon'un idealar kuramı özdeşliği ve tümeller tartışmasına değinilmiştir. Bu tezde, Hesse'nin Siddhartha anlatısının çözümlemesi yapıldıktan sonra, Türk, Hint, Çin, Japon edebi ve felsefi metinlerinden alıntılar yapılmış, geleneklerin asıllarıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Hermann Hesse'nin "Uzak Doğu" imgesinin oluşma süreci incelenmiştir. Bu süreçte, yazarın Protestan misyoneri olan ailesi ile, Alman ve diğer Batılı araştırmacıların, söz konusu sürece olan etkileri incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde, Hristiyan misyonerleri ve Batılı araştırmacılar aracılığıyla Asya dillerinden Batı dillerine çevrilen metinlerin, özellikle de Schopenhauer ve çağdaşı filozofların perspektifinden soyutlanması üzerinde durulmuştur. Öte yandan, Hristiyanlık ve Batı felsefe sisteminin, birbirinden ayrı düşünülemeyeceğinin vurgusu yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise, Hesse'nin sıkça üzerinde durduğu, benlik ve bireyleşme kavramları ile Nietzsche felsefesinin Nazi ırkçılığı örneğinde olduğu gibi, uç noktalara götürüldüğünde, ne tip yıkımlara neden olabileceği incelenmiştir. Siddhartha'nın Hippi kuşağı üzerindeki etkisi ve madde bağımlılığıyla olan ilişkisi analiz edilmiş, uyuşturucu maddeler ve Batı tıbbı arasındaki bağlantı açığa çıkartılmıştır. Jung ve psikanalizin, Hesse'nin yapıtlarını oluşturma sürecine katkıları araştırılmıştır. Son olarak, Zen Budacılığı, Taoculuk ve Buda külliyatından alıntılar yapılarak, Zazen, Tai Chi ve Yoga gibi meditasyon uygulamalarından örneklerle, Hesse'nin Buda ve Asya öğretilerini alımlamasındaki büyüsel atmosfer dağıtılmış, söz konusu pratiklerin asılları, okuyucunun ilgisine sunulmuştur.