Silahlı çatışma ve terör saldırılarının sigorta hukukundaki etkileri

19. yüzyılın başlarından itibaren ortaya çıkan ulus devlet kavramı, Devletlerin ulusal çıkarları ve askeri güç kullanımı açısından bir değişimi de beraberinde getirerek topyekûn harp konseptinin benimsenmesine neden olmuştur. Bununla birlikte savaşın etki alanı ve yıkıcılığı geniş bir boyuta ulaşmış ve savaş sigortalanabilir bir risk olmaktan uzaklaşmıştır. İlk başta sözleşmelere belirli klozların eklenerek savaş risklerinin kapsam dışında bırakılması ile başlayan bu süreç 1898 tarihinde gerçekleştirilen Lloyd's Genel Kurulu'nda sigortalarda savaş riskleri ile deniz risklerinin ayrılmasının kabul edilmesi ile genel bir uygulamaya evrilmiştir. Savaş ve diğer ilgili kavramlar temelde uluslararası hukuk kapsamında tanımlanmakta ve değerlendirilmektedir. Bu kavramların sigorta hukuku açısından ifade ettiği anlam ise uygulamaya hâkim olan İngiliz hukukunun içtihatlarıyla belirlenmektedir. Bu içtihatta korunan hukuki değere uygun olarak şekli durumdan ziyade sahadaki durumu esas alan bir yaklaşım benimsenmiştir. Savaş rizikoları özellikle iki dünya savaşı arasındaki dönemde poliçede kullanılan kavramların kapsamının belirlenmesinde 1945 öncesi klasik uluslararası hukuk şekli yaklaşımı nedeniyle ihtiyaçlara cevap verememiştir. 1945 sonrasında kurulan uluslararası sistem ile kuvvet kullanmanın yasaklanması ve teknolojik gelişmeler silahlı çatışmaların boyutunu değiştirdiği gibi modern uluslararası hukukta silahlı çatışmalara ilişkin şekli durumdan ziyade maddi vakaları esas alan yeni düzenleme ve konseptler kabul edilmeye başlanmıştır. Özellikle günümüzde ortaya çıkan siber operasyon veya siber savaş kavramları ile bu rizikoların kapsamı yeni tartışmaları beraberinde getireceğinden modern uluslararası hukuk ile sigorta arasındaki ilişkinin incelenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada uygulamada en çok kullanılan İngiliz Enstitü Klozlarında yer alan silahlı çatışma ve terörizm ile alakalı kavramlar ele alınarak modern uluslararası hukuk ile sigorta hukukundaki yaklaşımlar arasındaki ilişki incelenmektedir. İlk bölümde silahlı çatışma kavramının esas konusu olduğu uluslararası hukukta düzenlenişi ile sigorta hukuku kapsamında düzenlenişi ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise uluslararası silahlı çatışmaların konu olduğu içtihat incelenerek bu kavramların çerçevesi çizilmektedir. Üçüncü bölümde ise uluslararası olmayan silahlı çatışmalar kapsamında değerlendirilen rizikolara ilişkin içtihat incelenmektedir. Son bölümde ise terörizm kavramının sigorta hukuku bakımından incelemesi yapılacaktır.