Sessizlik edimleri: İletişimde sessizliğin pragmatiği

Sessizlik, konuşma gibi, bir eylem olarak kabul edilmektedir. Sessizlik, konuşma eyleminden daha belirsiz olarak nitelense de, bağlamsal etkileri itibariyle konuşma kadar edimsel bir güç taşıyabilmektedir. Edimsel bir güç taşıyan sessizliğe belagatli sessizlik denir ve genellikle söz edimlerine eşdeğerdir. Bu çalışmada, İslam geleneği içerisindeki iletişimde önemli bir rol oynayan sessizliğin pragmatiğini araştırarak mevcut literatürü geliştirmeye çalıştık. Çalışma, Müslüman yaşam tarzının temeli olan iki kaynaktaki ilgili metinlerin incelenmesine dayanmaktadır: Kur'an ve Sünnet. Seçilen metinlerde, iletişimde sessizliğin pragmatiğini araştırmak için öncelikle iletişimin ana unsurlarını konuşmacı (S), mesaj, muhatap (A) ve cevap olarak belirledik. İkinci olarak şu soruları yanıtlamaya çalıştık: 1) konuşmacı (S) veya muhatap (A) sessizlikle ne yaptı? ve 2) konuşmacı (S) veya muhatap (A) neden sessiz kaldı? İlk sorunun cevabı, sessizliğin işlevlerini anlamamıza, ikinci sorunun cevabı ise, amaçlarını belirlememize yardımcı oldu. Her bölüm, genel olarak iletişim teorisi ve özel olarak söz edimleri teorisi ışığında, sessizliğin pragmatiğinin tartışılmasıyla sona ermektedir. Analizimiz sonucunda, sessizliğin yalnızca performatif bir eyleme eşdeğer olmadığı, aynı zamanda bazı iletişim ortamlarında dönüştürücü bir eyleme eşdeğer olabileceği sonucuna vardık. Performatif etkisi olan sessizliğe performatif sessizlik, dönüştürücü etkisi olan sessizliğe ise dönüştürücü sessizlik adını verdik.