Sinop ili Ayancık ilçesi mâni söyleme geleneği

Mâniler, Türk halk şiirinin eski zamanlardan beri süregelen, en geniş kullanım alanına sahip olan sözlü kültür ürünlerinden biridir. Yüzyıllarca Türk kültürü içinde yaşayan ve varlığını muhafaza eden mâniler içinde kültürel, sosyal ve psikolojik çeşitlilik barındırmaktadır. Bu yönüyle mâniler, toplumsal bir hüviyeti yapısında bulundurarak ait olduğu kültürün unsurlarının belirlenip çözümlenmesinde önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Sinop ili Ayancık ilçesinin sözlü edebiyat kültürü ortamında derlenen mânilerin, mâni söyleme geleneği içerisindeki konumunu belirlemek ve sosyal yaşamda var olan mâni söyleme geleneğini tüm gerçekliği ile yansıtmaktır. Çalışmada, Ayancık ilçesinde derlenen mâniler, şekil yönünden incelenmiş ve muhteva açısından da ayrıntılı bir şekilde ele alınarak sınıflandırılmıştır. Tezde, Ayancık yöresi mânilerinin oluşturulduğu mekân ve zaman hakkında bilgi verilerek, mânilerin icra özellikleri ve işlev özellikleriyle ilgili bilgilere de değinilmiştir. Derlenen mânilerde Ayancık'ın geçmişten bugüne gelen kültürel özelliklerine, sosyal yapısına, ilçe insanının arasındaki ilişkilere dair bilgiler ön plana çıkmaktadır. Ayancık'ta derlenen mâniler ilçedeki insanların düşünce yapısı, yaşam tarzı, dünya görüşü ve insan ilişkileri ile ilgili önemli detaylar sunmaktadır. İncelenen mânilerde sevgi, dert, sitem gibi çeşitli temaların işlendiği görülmüştür. Ayrıca derlenen mânilerde kadın-erkek ilişkileri içerisinde sevgi teması ile ilgili mânilerin çokluğu dikkat çekmektedir. Ayancık yöresi mânileriyle benzerlik gösteren başka yörelere ait olan bazı mâniler de çalışmada ele alınarak iki farklı yörenin mânilerindeki benzerlikler karşılaştırılmıştır. Araştırmada Ayancık ilçesindeki mâni söyleme geleneğiyle ilgili veriler ortaya konularak halk edebiyatının en önemli unsurlarından biri olan mâni türüne katkı sağlamak amaçlanmıştır.