Siringaldehit bazlı 2,4,6-triarilpiridinlerin sentezi, antioksidan etki ve teorik hesaplama çalışmaları

ÖZET SİRİNGALDEHİT BAZLI 2,4,6-TRİARİLPİRİDİNLERİN SENTEZİ, ANTİOKSİDAN ETKİ VE TEORİK HESAPLAMA ÇALIŞMALARI Esra Nur ALBAYRAK Düzce Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Danışman: Doç. Dr. Alparslan ATAHAN Temmuz 2023, 78 sayfa Bu tezde, siringaldehitten türetilen sekiz adet yeni 2,4,6-triarilpiridin türevi bileşik tasarlandı ve bu yapılar tek basamaklı multi-komponent bir yöntem kullanılarak başarıyla sentezlendi. Bunun için, siringaldehit bileşiği amonyum asetat varlığında farklı metil keton türevleri ile geri soğutucu altında ve DMF içerisinde reaksiyona sokuldu. Elde edilen her bir piridin türevinin yapısı 1H-NMR, 13C-NMR ve FTIR teknikleri kullanılarak aydınlatıldı. Yapıları aydınlatılan bu bileşiklerin antioksidan aktiviteleri literatürde yaygın olarak kullanılan yöntemlere göre ve bilinen referans bileşiklerle kıyaslanarak belirlendi. Daha sonra, elde edilen yapıların bilgisayar destekli teorik kuantum hesaplamaları gerçekleştirildi. Bu hesaplamalar B3LYP teorisi ve SVP ile TZVP temel setleri kullanılarak su ve gaz fazlarında kapsamlı şekilde tamamlandı. Ayrıca bu hesaplamalarda sertlik, yumuşaklık, HOMO-LUMO enerji seviyeleri gibi önerilen yapıların elektronik doğasının ve biyoaktivite sonuçlarının anlaşılmasında son derece önemli moleküler tanımlayıcılar olan teorik parametreler ortaya konuldu. Ardından bu çalışma için en önemli tanımlayıcılardan biri olan ve radikal yakalama potansiyelini tanımlayan Fukui indisi adlı elektronik yapı tanımlayıcı parametreler belirlendi. Son olarak, teorik olarak hesaplanan ve deneysel olarak elde edilen sonuçlar birlikte değerlendirilerek tez çalışması kapsamındaki bileşikler için yapı-aktivite ilişkisi ortaya konuldu. Sonuç olarak, bu çalışma kapsamındaki bileşikler yapı aktivite ilişkisi çerçevesinde değerlendirilerek elde edilen tüm serinin antioksidan ajanlar olarak kullanılabilme potansiyeli ortaya konuldu. Anahtar sözcükler: Siringaldehit, Piridin, Antioksidan, DFT, Fukui indisleri