Sirmo (yabani sarımsak) türlerinde morfolojik, biyokimyasal karakterizasyon ve ginogenesis uyartımı ile haploid bitki elde etme olanaklarının araştırılması

Bu çalışmada Van İli içerisinde bulunan 12 farklı lokasyondan toplanan yabani sarımsak (Sirmo) bitkilerinin morfolojik, biyokimyasal karakterizasyonu ve A. vineale türünün ginogenesis uyartım olanaklarının araştırılması hedeflenmiştir. Çalışılan bitkilerin morfolojik özellikleri, toplam antioksidan kapasitesi, toplam fenol ve fenolik bileşik içerikleri belirlenmiştir. Morfolojik özellikler, toplam fenol ve antioksidan içerikleri bakımından lokasyonlar arasındaki fark istatistiki olarak önemli bulunmuştur (p<0.01). Fenolik bileşiklerin arasında en yüksek bileşiğin protokateşik asit olduğu tespit edilmiştir. Kümeleme analizinde, lokasyonların morfolojik olarak iki, biyokimysal olarak üç ana gruba ayrıldığı görülmüştür. Biyokimyasal veriler bakımından L-1, L-6 ve L-8 lokasyonlarına ait sirmo bitkileri A. schoenoprasum ile aynı grupta yer almıştır. Çalışmada % 0.29 oranında ginogenik cevap ve % 0.14 oranında ginogenik bitkicik gözlemlenmiştir. Uyartım için en iyi sonuç (% 0.40) MS temelli uyartım medyasında (F14) elde edilmiştir. BDS temelli uyartım medyasında (A100) ise % 0.26 oranında cevap alınmıştır. En iyi ginogenik cevap orta büyüklükteki (3-3.5 mm) çiçek tomurcuklarından elde edilmiştir. 2018 yılında % 2.53 oranında kallustan gelen ve % 0.62 oranında direk sürgün, 2019 yılında ise % 0.71 oranında kallus aracılığıyla ve % 0.32 oranında direk sürgün elde edilmiştir. Klonal çoğaltmada ise Çaldıran bölgesine ait bitkilerin topsetlerinde % 30, Yumruklu topsetlerinde % 25 oranında bitkicik elde edilmiştir.