Şizofrenide motivasyonel bozukluğun elektrofizyolojik ve nöropsikolojik yöntemlerle incelenmesi: Kilo alımı ve sigara kullanımı ile ilişkisi

Amaç: Striatal fonksiyon bozukluğunun şizofreni patofizyolojisinde önemli olduğu düşünülmektedir. Hastaların da hoşlanma aşamasında herhangi bir sıkıntı çekmedikleri ama isteme aşamasında zorluklar yaşadığı bildirilmektedir. Şizofreni hastalarının yeme ve sigara kullanımı miktarları da artış gösterdiğinden ödül mekanizmasıyla incelenmesi önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, şizofreni hastalarında motivasyon ve ödül konusu hem nöropsikolojik hem de elektrofizyolojik yöntemlerle incelenmiştir. Bigisayar ortamında orbitofrontal korteksi aktive eden testler ve EEG ile şizofreni hastalarının motivasyonel işlevlerinin sağlıklılara göre bozuk olduğu ve bunun da sosyal biliş ve nörobilişsel işlevler ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran 60 şizofreni hastası ile 30 sağlıklı kontrol çalışma grubuna dahil edilmiştir. Katılımcılara motivasyon ve ödülü değerlendiren testler verilmiştir. Sosyal bilişi değerlendiren testler, nörobilişsel testler ile negatif ve pozitif bulguları, beklentisel ve tamamlayıcı anhedoniyi değerlendiren klinik görüşmeler ve anhedoniyi ölçen anketler ile özbildirim anketleri uygulanmıştır. EEG sırasında ise katılımcılara motivasyonu değerlendiren bir deney uygulanmıştır. Bulgular: Şizofreni hastaları ile sağlıklı kontroller arasında motivasyonu değerlendiren deneyler ile elektrofizyolojik açıdan istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Ayrıca şizofreni hastalarının Para Teşvikinin Gecikmesi Görevinde ödül koşulunda P300 ortalama genliklerinin daha artmış olduğu, teşvik edici ipuçlarına ise sağlıklı kontrollerden daha düşük CNV değerleri ile yanıt verdikleri bulunmuştur. Kilo alımı ve sigara kullanımı ile bu değişkenler arasında anlamlı bir ilişki saptanamamıştır. Sonuç: Araştırmamızın sonucunda şizofreni hastalarının sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında motivasyonel bozukluk gösterdikleri görülmüştür. Yapılan elektrofizyolojik incelemeler sonucunda da hastaların sağlıklılardan farklı yanıt verdikleri saptanmıştır. Yine, nöropsikolojik açıdan ve anhedoni özelinde değerlendirildiğinde de hastaların daha kötü performans gösterdikleri bulunmuştur. Kilo alımı ve sigara kullanımının elektrofizyolojik bulgularla ve motivasyonu değerlendiren deneyler sonuçlarına bakıldığında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişkiye rastlanılmamıştır. Şizofrenide motivasyonel bozukluğun, nörobilimsel çalışmalarla ileri düzeyde ve detaylı şekilde incelenmesine gerek duyulmaktadır.