Skolyozu olan serebral palsili hastalarda oturma modifikasyonu ve egzersiz tedavisinin eğriliğin progresyonu ve omurganın sagital dengesine etkisinin karşılaştırılması

Amaç: Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi (KMFSS) Seviye IV-V olan Serebral Palsili (SP) ve skolyozlu 6-15 yaş arası çocuklarda kişiye özel düzenlenmiş oturma modifikasyonu ile skolyoz egzersiz tedavisinin omurganın koronal ve sagital dengesi, pelvik oblisite ve kalçanın subluksasyonuna olan etkisini değerlendirmek ve tedavilerin birbirlerine olan üstünlüklerini saptamaktır. Gereç ve Yöntem: Prospektif, randomize ve kontrollü olarak planlanan çalışmamıza KMFSS seviye IV-V SP'li ve skolyozu olan 29 hasta dahil edildi. Hastalar İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Pediatrik Rehabilitasyon Ünitesi'ne başvuru sırasına göre numaralandırılarak iki gruba randomize edildi. Her iki gruba da haftada en az üç gün, her egzersiz 10 tekrar olacak şekilde skolyoz ev egzersiz programı verildi. Birinci gruba ev egzersiz programıyla birlikte kişiye özel olarak oluşturulmuş pelvik oblisiteyi düzelten oturma yükseltisi, oturma zemininden öne kaymayı engelleyen kalça bloğu, eğriliğin konveks tarafına pedlerle bası oluşturarak omurganın hizalanmasını ve kontrolünü sağlayan gövde destek ünitesini içeren oturma modifikasyonu günde en az 4 saat süreyle kullanılacak şekilde verildi(Grup 1=OM+SE, Grup 2=SE). Hastaların, başlangıç değerlendirmesi (BD) ve tedavi sonrası 3. ay (TS) kontrolünde Cobb açısı, pelvik oblisite, sagital spino-pelvik parametreler (torakal kifoz açısı(TK), lomber lordoz açısı(LL), sagital vertikal aks(SVA), pelvik tilt(PT), pelvik insidans(Pİ), sakral slop(SS)) ve Reimer's migrasyon indeksi (RMİ) ölçümleri Surgimap® yazılımı kullanılarak değerlendirildi. Buna ek olarak postural kontrolü değerlendirme amacıyla Oturma Değerlendirme Skalası ve Oturma Seviyesi Ölçeği kullanıldı. Üst ekstremite fonksiyonları Oturma Değerlendirme Skalası'nın Kol ve El fonksiyonu alt başlıkları ile değerlendirildi. Postür asimetrisi omuz, hemitoraks, skapula ve bel asimetrileri ölçülerek değerlendirildi. Günlük yaşam fonksiyonlarını saptamak amacıyla Pediatrik Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (WeeFIM) kullanıldı. Oturma modifikasyonu kullanan katılımcıların ebeveynlerine tedaviyle ilgili memnuniyetleri sorularak 4 puanlık bir likert skala ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmayı tamamlayan hastaların yaş ortalamaları 10,24±2,72 yıl idi. Cobb açısının ve kalça subluksasyonunun progresyonunu yavaşlatmak, pelvik oblisite açısının azaltılmasında, omurga ve pelvisin sagital dengesinin sağlanmasında, üst ekstremite fonksiyonlarının ve günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığın geliştirilmesinde OM+SE tedavisinin etkili olduğu saptandı. Omurga ve pelvisin sagital dengesi açısından değerlendirilen TK, LL, SS ve PT açılarında, postural kontrolün sağlanması ve postür asimetrisinin düzeltilmesinde ise her iki tedavi yaklaşımı da etkisiz bulundu. İki yaklaşımın birbirlerine üstünlüğü değerlendirildiğinde, omurganın koronal (p=0,001) ve sagital dengesinin sağlanması (Pİ ve SVA için sırasıyla p=0,037 ve p=0,033), pelvik oblisitenin düzeltilmesi (p=0,002) ve kalça subluksasyonunun progresyonunun durdurulması (sağ ve sol kalça için sırasıyla p=0,026 ve p=0,001) açısından OM+SE tedavisi yalnızca SE tedavisine göre üstün bulundu. OM+SE tedavisi ile günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık artışının özelikle 'sosyal iletişim' fonksiyonunda olduğu saptandı (p=0,005). Sonuç: Çalışmamızda skolyozu olan KMFSS Seviye IV-V SP'li hastaların tedavisinde kullanılan oturma sistemi, omurganın koronal düzlemdeki eğriliği ve kalça subluksasyonunun progresyonunu yavaşlatmada yalnızca egzersiz tedavisine göre daha etkili bulunmuştur. Bununla birlikte oturma sisteminin pelvik oblisitenin düzeltilmesi ve omurganın sagital dengesinin sağlanmasında da etkili bir tedavi metodu olduğu görülmüştür. Oturma sistemlerinin omurganın sagital dengesi ve pelvik oblisiteye olan etkisini ortaya koyan az miktarda çalışma olması sebebiyle çalışmamız literatüre katkıda bulunması açısından önemlidir. Omurganın kontrolünün sağlanmasının ve pelvik oblisitenin düzeltilmesinin önemini ortaya koymak amacıyla daha fazla katılımcı ile ve daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Anahtar kelimeler: Cobb açısı, Pelvik Oblisite, Sagital Denge, Serebral Palsi, Skolyoz, Oturma Modifikasyonu