Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki becerilere ilişkin görüşleri

Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında, dördüncü sınıf düzeyinde yer verilen "araştırma, değişim ve sürekliliği algılama, empati, finansal okuryazarlık, girişimcilik, gözlem, harita okuryazarlığı, iletişim, iş birliği, kalıp yargı ve önyargıyı fark etme, kanıt kullanma, karar verme, konum analizi, mekânı algılama, öz denetim, sosyal katılım, tablo, grafik ve diyagram çizme ve yorumlama, yenilikçi düşünme, zaman ve kronolojiyi algılama" becerileriyle ilgili bilgilerini ve bu becerilerin öğretimiyle ilgili görüşlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemi ve durum çalışmasına göre desenlenen çalışmanın katılımcıları, devlet okulları ve özel okullarda görev yapmakta olan üç yüz sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Verilerin elde edilmesinde açık-uçlu sorulardan oluşan "öğretmen görüş formu" kullanılmıştır. Verileri analiz etmek için hem içerik hem betimsel analizden faydalanılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin beceri bilgisine ilişkin bulgular incelendiğinde; öğretmenlerin "araştırma" becerisini açıklarken "problem çözme, soru sorma, merak etme, istikrarlı arama yapma" gibi ifadeleri kullandıkları; "değişim ve sürekliliği algılama" becerisini tanımlarken "çağın gereklerine ayak uydurma, zamanın ilerlediğinin farkında olma" gibi açıklamalar yaptıkları görülmüştür. Öğretmenler "empati" becerisi için "kendini başkasının yerine koyma, insanların duygu, düşünce ve farklı bakış açılarını anlama" gibi ifadeler kullanmışlardır. Sınıf öğretmenleri, "finansal okuryazarlık" becerisini tanımlarken "bütçe oluşturma, gelir-gider hesaplama, para biriktirme, borç alma, bütçeyi doğru değerlendirme" ifadeleri üzerinde durmuşlar; "girişimcilik" becerisi için "hayal kurma, cesur olma, fırsat kollama, çabalama, yaratıcı olma"dan bahsetmişlerdir. Öğretmenler, "gözlem" becerisini tanımlarken "görmek, dikkatli bakmak, etrafa yoğunlaşmak" ifadelerini; "harita kullanma" becerisini tarif ederken "harita elemanlarını ve işaretlerini öğrenmek, yer, yön bilgisi edinmek, mekân algısı oluşturmak" ifadelerini kullanmışlardır. "İletişim" becerisini tanımlarken "etkili konuşabilme ve etkin dinleyebilme, kendini doğru ifade edebilme"den bahseden sınıf öğretmenleri, "iş birliği" becerisini tanımlarken "yardımlaşarak ürün ortaya koyma"dan; "kalıp yargı ve önyargıyı fark etme" becerisini açıklarken "yeterli bilgiye sahip olmaksızın peşin hükümlü davranışlar sergileme"den söz etmişlerdir. Öğretmenlerin "karar verme" becerisini tarif ederken "uygun çözüme ulaşma" ifadelerini kullandıkları görülmüştür. "Konum analizi" becerisini açıklarken "doğal ve beşeri unsurları anlamlandırma, yer tarif edebilme, yerle ilgili çıkarım yapabilme"den; "mekânı algılama" becerisini tanımlarken "ortamı özümseme, kendi ortamını fark etme, mekânın bileşenlerini kavrama, üç boyutlu düşünme ve yaşadıkları çevreyi bilme"den bahsetmişlerdir. Öğretmenler, "öz denetim" becerisini tarif ederken "duygu, düşünce ve davranışları kontrol etme, dürtüleri kontrol altında tutma, öz disiplini sağlama" ifadelerine yer vermiştir. Sınıf öğretmenlerinin, "sosyal katılım" becerisini tanımlarken "çevresine karşı bilinçli olma, toplum içinde yer edinme"den; "tablo, grafik, diyagram çizme ve yorumlama" becerisini tanımlarken "matematiksel olarak kategorize edilmiş şekli anlama, verileri kıyaslayarak çıkarım yapma"dan; "yenilikçi düşünme" becerisini tarif ederken "araştırıcı olma, özgün düşünme, alışagelmişin dışına çıkma"dan bahsettikleri görülmüştür. "Zaman ve kronolojiyi algılama" becerisi için "geçmiş-şimdiki-gelecek zamanı ayırt etme, kronolojik sıralama yapabilme, yıl, ay, gün kavramlarını açıklayabilme" tanımlarını yapmışlardır. Sınıf öğretmenlerine göre beceri eğitiminde kullanılabilecek en etkili yöntem, "yaşantı temelli" yaklaşımlardır. Sınıf öğretmenleri beceri eğitimiyle ilgili en çok drama, gezi gözlem, etkinlik tasarımı, eğitsel oyunlar ve alternatif yöntem ve tekniklerin kullanılmasıyla ilgili önerilerde bulunmuşlardır.