Sınıf ortamına uygun olmayan davranışların azaltılmasında uyuşmayan davranışların ayrımlı pekiştirilmesinin etkisi

ÖZET Bu araştırmada birincil olarak zihinsel engelli öğrencilerin sınıf ortamına uygun olmayan (sıraya yatma ve parmak kaldırmadan konuşma) davranışlannın uyuşmayan (etkinlikle ilgilenme, parmak kaldırarak söz hakkı isteme) davranışlarını ayrımlı pekiştimenin, sınıf ortamına uygun olmayan davranışların azalmasına yol açıp açmadığı, ikincil olarak da sınıf ortamına uygun olan uyuşmayan davranışların ayrımlı pekiştirilmesinin uyuşmayan davranışların artmasına yol açıp açmadığının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın deseni tek denek deneysel desenlerinden ABA desenidir. Araştırmanın deneklerim 1995 - 1996 öğretim yılında Ulus Anaokulu Eğitim Uygulama Okulu ve Mesleki Eğilim Merkezi özbakım II A sınıfına devam eden 9 öğrenciden, sınıf öğretmeni ile görüşme ve sınıfta yapılan doğrudan gözlemlerin anektod kaydı ile kayıt edilmesi sonucunda, biri sıraya yatma diğeri parmak kaldırmadan konuşma davranışı gösterdiği belirlenen 2 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için video kamera, video player, video kaset, televizyon, saat ve hedef davranış kayıt formları kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Araştırma bulguları, uyuşmayan davranışların ayrımlı pekiştirmesi işlem süreçlerinin uygun olmayan farklı davranışların azaltılmasında ve uygun olan uyuşmayan davranışların artmasında etkili olduğu izlenimini vermektedir.