İttihatçı teori ve uygulamada sosyal Darwinizm: Alman ilişkisi

Bu çalışmada, Sosyal Darwinizmin İttihatçı teori ve uygulamadaki rolü ve bu teorinin İttihatçı yöneticiler ve entelektüeller arasında yayılmasında Almanya'nın oynadığı rol ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, bu teorinin İttihatçı düşüncede nasıl ve ne genişlikte sirayet ettiğini açıklamak ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında da etkisini gösteren Sosyal Darwinizmin Osmanlı İmparatorluğu'ndaki kökenlerine inmektir. İmparatorluğun son on yılında özellikle İttihatçı Türkçüleri etkileyen Sosyal Darwinizm, bu çalışmada üç temel soru üzerinden tartışılmıştır. İlk olarak ele alınılan temel soru, Sosyal Darwinizmin İttihatçı düşüncede popüler olmasına sebep olan faktörlerin neler olduğudur. Bu kapsamda öncelikle İttihatçıların ortak özellikleri incelenmiştir. Burada karşılaşılan en büyük iki özellik İttihatçıların aldıkları Batı tarzı askeri eğitim ve bu eğitimden kaynaklanan militarist kimlikleridir. Ardından dönemin siyasi şartları incelenerek Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu kuşatılmışlık halinin İttihatçıları derinden etkilediği, bu durumun da Sosyal Darwinizmin popülerleşmesine zemin hazırladığı görülmüştür. Son olarak, dönemin entelektüel ortamın da Sosyal Darwinizmi körüklemiştir. Entelektüellerin istibdat rejiminde siyasî yayınlara gelen sansürler sebebiyle felsefi konulara yönelmeleri Sosyal Darwinizmin yaygınlaşması için temel oluşturmuştur. Osmanlı düşünürleri tarafından Sosyal Darwinizme karşı kapsamlı ve ikna edici karşı-argümanların üretilememesi de bu teorinin herhangi bir ideolojik engelle karşılaşmadan ilerlemesini sağlamıştır. Bu tezin ikinci temel sorusu Osmanlı aydınlarının Sosyal Darwinizmi hangi kaynaklardan öğrendikleridir. Aydınları birçoğu Sosyal Darwinizmi Spencer ya da Darwin'den direkt olarak öğrenmeyip, bu düşünürleri ele alan Fransız ve Alman kaynaklardan öğrenmişlerdir. Bu tezde Alman kaynakları incelenmiş, bu kapsamda Ludwig Büchner, Ernst Haeckel ve Colmar Freiherr von der Goltz ele alınmıştır. Son olarak Sosyal Darwinizmin Türklere karşı negatif görüşlerine karşı Osmanlı aydınlarının nasıl argümanlar ürettikleri incelenmiştir. Burada İttihatçıların argümanlarını üç kategoride değerlendirilmiştir. İttihatçılar öncelikle Japonya'nın Rusya'ya karşı zaferi temel alınarak argümanlar üretmiş, ardından Türkoloji çalışmaları ile Türklerin Batı tarafından yanlış anlaşıldığı kanıtlanmaya çalışılmış ve son olarak da barbar ve medeniyetsiz olanın Batı olduğu savunulmuştur.