Türkçe ana dil konuşucularının taziye stratejileri üzerine sosyopragmatik bir çalışma

Bu çalışma, Facebook'ta ölüm ilanlarına yanıt olarak ifade edilen Türkçe taziye söz edimlerini araştırmaktadır. Çalışmanın yöntemi ilk aşamada Facebook'tan elde edilen Türkçe taziye stratejilerinin Elwood (2004)'un gruplandırmasına ek olarak Lotfollahi & Rasekh (2011), Samavarchi & Allami (2012), Behnam et al. (2013), Murad (2013), Janusheva & Neshkovska (2018), Nurlianingsih & Ayu Imperiani (2020) ve Alemi et al. (2021)'in belirttikleri stratejiler doğrultusunda analiz edilmesinden oluşmaktadır. Analiz sonuçlarına göre, ana dili Türkçe olan bireylerin yaygın olarak kullandığı taziye stratejileri belirlenmiştir. Taziye stratejilerinin çoğunun, Türkiyedeki en yaygın din olan İslam ile ilgili ifadelerden oluştuğu bulgulanmıştır. Çalışmamızın ikinci aşaması, ana dili Türkçe olan bireylerin farklı taziye ifadelerinin uygunluk seviyelerini değerlendirdikleri bir anketten oluşmaktadır. Bu sayede, katılımcılardan Facebook'tan alınmış özgün örnekleri değerlendirmeleri beklenmiştir. Toplumsal mesafe ve taziye mecburiyetinin ağırlığı sosyodilbilimsel değişkenlerini dikkate alarak hangi etkenlerin bu dil topluluğunda ifade edilen taziyeleri etkilediğini tartışılmıştır. Ana dili Türkçe olan bireylerin çoğunun, yaslı kişinin kaybedilen kişiyle olan samimiyetlerinin neden olduğu taziye mecburiyetinin ağırlığındaki değişiklikleri fark ettiğini gösteren tek strateji "sempati ifadeleri" olmuştur. Bunun yanı sıra, "Yardım önerisi" stratejisinin değerlendirmeleri, katılımcıların çoğunun sadece toplumsal mesafenin ve taziye mecburiyetinin ağırlığının düşük olduğu ikinci varsayımsal durumda ve toplumsal mesafenin yüksek olduğu ve taziye mecburiyetinin ağırlığının düşük olduğu üçüncü varsayımsal durumda sosyal mesafe farklılıklarının farkında olduğunu göstermiştir. Bu bakımdan, bu çalışma diğerlerine göre az çalışılmış bir söz edim türü ve bu söz ediminin Türk kültüründeki kullanımları üzerine bilgi birikimimize katkıda bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler taziye; söz edimi; edimbilim; dini taziyeler; Facebook taziyeleri; Türkçe taziye; taziye söz edimleri