Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerinin ileri okuma farkındalığına etkisi ve yazma becerisi ile ilişkisi

Bu araştırmanın amacı, Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerinin 7.sınıf öğrencilerinin ileri okuma farkındalıklarına etkisini görmek ve bu sürecin yazma becerisiyle ilişkisini tespit etmektir. Bunun yanında etkinlik süreciyle ilgili öğrencilerin görüşlerine başvurmak da alt amaç olarak belirlenmiştir. Araştırmada karma desenlerden açımlayıcı karma desen kullanılmıştır. Bu amaçla Antalya merkezinde bir ortaokulda bulunan 7. sınıflardan basit seçkisiz bir şekilde bir deney bir kontrol grubu seçilmiştir. Deney grubunda 30, kontrol grubunda ise 29 öğrenci araştırmaya katılmıştır. Gruplar belirlendikten sonra her iki gruba da ön testlerde "İleri Okuma Farkındalığı Ölçeği" uygulanmış ve "Yazma Konusu Belirleme Formu"ndan bir konu seçerek bir kompozisyon yazmaları istenmiştir. Daha sonra deney grubunda yer alan öğrencilerle ön test-son test hariç 8 hafta boyunca Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinlikleri çerçevesinde uygulama yapılmıştır. Bu uygulamayla eş zamanlı olarak 4 defa yazma etkinliği yapılmıştır. Uygulama sonunda deney ve kontrol grubu ile ön testte yapılan işlem son test olarak tekrarlanmış ve öğrencilerden araştırmanın nicel verileri toplanmıştır. En son aşamada ise deney grubunda yer alan öğrencilerle yapılan etkinlik uygulaması hakkında görüşme yapılmıştır. Daha sonra yazma etkinlikleri ile ilgili hem deney hem de kontrol gurubunda yer alan öğrencilerle ikinci bir görüşme yapılmıştır. Böylece araştırmanın nitel verileri toplanmıştır. Toplanan verilerden hareketle araştırma öncesinde deney ve kontrol gruplarının ileri okuma farkındalığı ve yazma konusunda eşit seviyede oldukları tespit edilmiştir. Deney grubundan toplanan veriler incelendiğinde ise Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerinin öğrencilerin ileri okuma farkındalıkları üzerinde hem betimsel hem de istatisksel olarak etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kontrol grubunda ise betimsel olarak fark elde edilmişse de bu farkın anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Yazma becerisi ile ilgili yapılan testler sonucunda ise hem deney hem de kontrol grubunda betimsel ve istatistiksel olarak farklılık olduğu iki grubun da yazma puanının yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubundaki öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda da Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerinin eğlenceli, faydalı, destekleyici ve teşvik edici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla beraber bu etkinliklerin öğrencilere sorgulama, farklı bakış açısı ile bakabilme, okuma alışkanlığı ve ifade becerisi kazandırdığı da tespit edilmiştir. Yazma becerisiyle ilgili deney grubunda yapılan görüşmeler sonucunda Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerine eşlik eden yazma çalışmalarının güzel, etkili, eğlenceli ve yazma becerisini geliştirici oldukları belirtilmiştir. Kontrol grubunda ise mevcut eğitim anlayışıyla yapılan yazma etkinliklerinin haftada bir defa yapıldığı ve genellikle kaynak olarak ders kitabının kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.