Solfej eğitiminde görsel ve işitsel uygulamaların müziksel okuma becerisine etkisi

Bu araştırma, Müziksel İşitme Eğitimi alan öğrencilere, solfej okumanın öğretilmesi bağlamında "Görsel ve İşitsel" uygulamalama ile ezgi seslerinin İnici-çıkıcı olarak bilgisayar destekli programlar aracılığıyla doğruluğunu gösterip, seslendirilen ezgilerin referans monitörleriyle bireye mikrofon ile kendi sesi duyurularak yapılan solfejin doğru algılanması sağlanarak, solfej eğitimine eğitici ve öğretici yeni bir yöntem sunmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim öğretim yılı döneminde Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Öğretmenliği Programı'nda 1. sınıfında "Müziksel İşitme Okuma yazma I-II" dersinde öğrenim gören 24 öğrenci ile oluşturmuştur. Bu araştırmada, eğitim ve sosyal bilimleri alanında birden fazla veri toplamak amacıyla kullanılan "Karma Desen" yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın modelini, Nicel olarak; gerçek deneme modeli ve bu modelin içinde bulunan ön test-son test kontrol gruplu model, nitel olarak ise; Deneklere yapılandırılmış açık-uçlu görüşme tekniğiyle ile elde edilerek verilerin yorumlanması ile araştırma sonuçlarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmada denekler basit tesadüfü örnekleme yönteminin random tekniği ile seçilerek 12'si deney grunu 12'si ise kontrol grubuna atanarak oluşturulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Özdemir'in (2012), "Müziksel Okuma (Solfej) Performans Testi Tasarımı" adlı doktora tezindeki müziksel okuma (solfej) performans değerlendirme ölçeği ve deneklere yapılandırılmış açık uçlu sorular ile, ilgili alan yazın incelenerek ve uzman görüşleri alınarak araştırmacı tarafından hazırlanan, uzman görüşü alma formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde non-parametrik testlerden bağımsız örneklem grupları için Mann-Whitney U testi kullanılarak deney ve kontrol gruplarının öntest-sontest ortalamaları karşılaştırılmış ve öntest-sontest arasında fark olup olmadığına bakılmıştır. Bağımlı örneklem grupları için ise Wilcoxon testi kullanılarak öntest-sontest arasında fark olup olmadığına yönelik karşılaştırmalar yapılmıştır. Araştıma, 10 hafta sürecinde her hafta 4 saat olmak üzere deney ve kontrol grubuna ayrı ayrı hazırlanan çalışma programı ile sürdürülmüştür. Deney grubu öğrencilerine görsel ve işitsel bilgisayar destekli solfej okuma eğitimi verilirken, konrtol grubu öğrencilerine geleneksel solfej okuma yöntemi ile çalıştırılmıştır. Araştırma bulgularında, deney grubunun solfejleri okuma ve seslendirme düzeyine ilişkin son test puan değerlerinin ön test puan değerlerinden daha yüksek olduğu ve son test puanındaki bu artışların istatistiksel olarak kontrol grubuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Aynı zamanda deney grubu öğrencilerine iletilen görsel teması, işitsel teması ve öğretimin etkililiği hakkındaki yapılandırılmış açık uçlu sorulardan alınan cevapların analizine göre deney grubu öğrencilerinin görsel ve işitsel uygulamanın solfej okuma düzeyinde etkili ve anlamlı olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, görsel ve işitsel uygulamaların bilgisayar destekli solfej okuma, seslendirme ve algılama üzerine önemli değişiklik ve katkı sağlayarak solfej öğretimi yönünde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara dayalı olarak, solfejle ilgili bilgisayar yazılımlarının kullanılması, bireyin mikrofon kullanarak kendi sesini duyması, solfej öğrenme-öğretimine yönelik bilgisayar destekli özel solfej okuma stüdyoları oluşturulması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Müziksel İşitme, Solfej, Bilgisayar Yazılımı, Görsel Öğrenme, İşitsel Öğrenme.