Solid organ tümörü olan erişkin hastalarda hepatit B virüsü hepatit C virüsü HIV enfeksiyonu tarama sıklığının ve prevalanslarının saptanması

Amaç: Hepatit B virüsü, Hepatit C virüsü ve HIV enfeksiyonu, tanı ve tedavi yöntemlerindeki ilerlemelere rağmen, tüm dünyada, önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Ülkemiz, HBV açısından orta endemik bölgede yer almakta ve popülasyonun azımsanmayacak kısmında, HbsAg pozitifliği görülmektedir. Solid organ tümörü olan hastalarda da bu enfeksiyonlar ile karşılaşılmaktadır. Malignite nedeniyle takip edilen ve HBV, HCV ile karşılaşmış olan hastalarda, immünsupresif tedavi sırasında veya sonrasında reaktivasyon görülebilmektedir. Özellikle, HBV reaktivasyonu, morbidite ve mortalite ile sonuçlanabileceğinden oldukça önem taşımaktadır. Hastaları, tedavi öncesinde, bu enfeksiyonlara yönelik taramak, reaktivasyonun önlenmesi için kilit noktadır. Yapılan çalışmalarda, tedavi öncesi tarama yapılmasına yeterli önemin verilmediği görülmektedir. Biz de yaptığımız çalışmada, merkezimizde solid organ tümörü nedeniyle takip ve tedavi edilen hastalarda, HBV, HCV, HIV görülme sıklığını ve tedavi öncesi tarama oranlarını tespit ederek, bu konuda farkındalık oluşturmayı amaçladık. Gereç Yöntem: Çalışmamıza, 01.01.2016 ile 01.01.2022 tarihleri arasında, Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Tıbbi Onkoloji Bilim Dalında solid organ tümörü nedeniyle takip edilmiş olan 15.902 hastadan, HbsAg, Anti-HBs, Anti-HBc, Anti-HCV, HIV ag/ab tetkiklerinden en az birine bakılmış olan 2195 hasta dahil edildi. Hastaların; yaşı, cinsiyeti, histopatolojik tanısı, tedavi ajanları, antiviral profilaksi uygulanması ve serolojik parametreleri retrospektif olarak tarandı ve kaydedildi. İmmunsupresif tedavi uygulanan hastalarda, tedavi öncesi HbsAg, Anti-HBs ve Anti-HBc IgG'nin birlikte bakılması, HBV için uygun tarama olarak nitelendirildi. HBV reaktivasyonu açısından, hastalar, seroloji durumlarına ve tedavide kullanılan ajanlara göre risk gruplarına ayrıldı ve risk gruplarına uygun antiviral profilaksi uygulama oranları araştırıldı. Bulgular: Çalışmamızda, hastaların, %13,7'sine HbsAg, %13,3'üne Anti-HCV, %11,8'ine Anti-HBs ve %10,5'ine Anti-HBc IgG istendiği görüldü. İlgili tetkiklerin istendiği hasta grubunda, HbsAg pozitifliği %3,3, Anti-HCV pozitifliği %1, Anti-HBs pozitifliği %35,5, Anti-HBc IgG pozitifliği %35,5 ve izole Anti-HBc IgG pozitifliği %6,2 bulundu. İzole Anti-HBc IgG pozitifliği olan 137 hastada ise tedavi öncesinde, HBV-DNA istenmediği görüldü. Maligniteye yönelik tedavi uygulanan hastalarda, HBV için yapılan uygun tarama oranının %69,8 olduğu izlendi. Bu veri sonucunda, tedavi uygulanan hastaların %30,2'sinin, uygun taranmamış olduğu saptandı. Uygun tarama yapılmış olan hastaların, yıllara göre dağılımına bakıldığında ise hastaların %77,6'sının son üç yıla ait hastalar olduğu saptandı. Tarama sonucunda, risk sınıflaması yapılan ve yüksek riskli değerlendirilen hastaların 13'üne (%76,5) antiviral profilaksi uygulanmışken, dördüne ise (%23,5) uygulanmadığı görüldü. Orta riskli hastaların 59'una (%67,8) profilaksi uygulandığı, 28'ine (%32,3) uygulanmadığı saptandı. Düşük riskli değerlendirilen hastaların ise 151'ine (%46,4) antiviral profilaksi uygulandığı, 172'sine (%53,6) uygulanmadığı tespit edildi. Sonuç: Çalışmamızdaki veriler değerlendirildiğinde, solid organ tümörü olan hastalarda, HBV, HCV ve HIV serolojik parametrelerinin bakılma sıklığı ve immünsupresif tedavi planlanan hastalarda, HBV'ye yönelik uygun tarama oranlarının yeterli olmadığı görülmektedir. Uygun tarama yapılan hastalarda ise hatalı antiviral profilaksi uygulamaları göze çarpmaktadır. Hastaları, HBV ve HCV reaktivasyonundan korumak için, bu konudaki farkındalığın artmasının oldukça önemli olduğunu düşünmekteyiz. Bu nedenle, konuyla ilgilenen derneklerin güncel kılavuzlarındaki tarama ve antiviral profilaksi uygulama önerilerinin anlatıldığı düzenli eğitim toplantılarının düzenlenmesi ve hastane otomasyon sistemine, immünsupresif tedavi öncesinde, HBV, HCV taraması yapılması için uyarı mesajı entegre edilmesi gibi yaklaşımların, uygun tarama ve uygun antiviral profilaksi uygulama oranlarında artış sağlayacağını düşünmekteyiz. Anahtar sözcükler: Solid organ tümörü, Hepatit B, Hepatit C, Tarama, Reaktivasyon