Sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin tarihsel empati deneyimlerinin incelenmesi

Tarihsel empati, öğrencilerin tarihsel karakterlerle bilişsel ve duyuşsal etkileşime girerek tarihsel karakterlerin yaptığı eylemleri, aldığı kararları ve yaşadıkları deneyimleri daha iyi anladığı ve ele alınan dönemin koşullarına göre değerlendirdiği bir süreçtir. Tarihsel empatinin, eğitimdeki önemi tartışmalı bir konu olmakla birlikte son yıllardaki çalışmalarla farklı boyutlarıyla kavramsallaştırıldığı, öğrencilere kazandırılacak önemli bir beceri olarak öneminin tekrar arttığı görülmüştür. Bu araştırmada 6. sınıf sosyal bilgiler dersinin "Kültür ve Miras" öğrenme alanının "Türklerin İslamiyet'i kabulleri ile birlikte siyasi, sosyal ve kültürel alanlarda meydana gelen değişimleri fark eder" kazanımından yola çıkarak tarihsel kanıtlarla hazırlanan etkinlikler vasıtasıyla öğrencilerin tarihsel empati deneyimlerini tarihsel bağlam, perspektif alma ve duyuşsal bağlantı alt boyutları altında incelemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda nitel araştırma yöntemlerinden eğitimsel durum çalışması, araştırmanın yöntemi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Sinop ilinde yer alan bir devlet ortaokulundaki 6. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmanın verileri katılımlı gözlemden, sınıf içi etkinliklerden elde edilen yazılı dokümanlardan ve drama etkinliğinden elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin çoğunlukla tarihsel bağlam bilgisi üzerinden tarihsel empati kurduğu, bununla birlikte bazı öğrencilerin perspektif alma ve duyuşsal bağlantı vasıtasıyla güçlü bir tarihsel empati gerçekleştirebildiği görülmüştür. Tarihsel bağlamdan yola çıkarak perspektif alabilen öğrencilerin güçlü bir tarihsel bağlam bilgisine sahip olduğu bulgulanmıştır. Gerçekleştirilen etkinlikler ve sınıf içi diyaloglar incelendiğinde öğrencilerin çok az bir kısmının duyuşsal bağlantı kurarak tarihsel empati gerçekleştirebildiği gözlemlenmiştir. Bununla birlikte bazı öğrenci çalışma kağıtlarında şimdicilik ve anakronik düşünmeye yönelik bulgulara rastlandığı ve bu durumun onların tarihsel empati deneyimlerinde kopuşlar oluşturduğu görülmüştür.