Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının doğal afetlere yönelik farkındalıklarının incelenmesi

Araştırmanın amacı, Türkiye'de önemli bir sorun olarak varlığını devam ettiren doğal afetler konusunun önemini vurgulayarak sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bu konuda yeterli farkındalığa sahip olup olmadıklarını tespit etmek ve afet bilincinin farkındalığına katkıda bulunmaktır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Gazi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı'nda 4.sınıf öğrencisi olan 40 Sosyal Bilgiler öğretmen adayı oluşturmuştur. Nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni kullanılarak yapılan çalışmada, 24 tane açık uçlu görüşme sorusundan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. 5 alan uzmanından görüş alınmış ve bu görüşler doğrultusunda ilgili düzeltmeler yapılmıştır. Son olarak da 3 sosyal bilgiler öğretmen adayı ile ön uygulama yapılıp formun anlaşılırlığı test edilmiş ve nihai haline getirilmiştir. Gönüllü 40 sosyal bilgiler öğretmen adayına telefon yoluyla yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Öğretmen adayları ile görüşme yapılırken izinleri alınarak ses kaydı alınmıştır. Yapılan görüşmeler ortalama 20-30 dakika sürmüştür. Verilerin analizi, soruya göre içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri ile tablolar ve katılımcı görüşlerinden doğrudan alıntılama şeklinde sunulmuştur. Yapılan analizler sonucunda öğretmen adaylarının afet türleri ile ilgili bilgi eksikliği olduğu, öğretmen adaylarının %92,5'inin kendi aldığı önlemleri yetersiz bulduğu ve afet ile ilgili bilgilerini davranışa dönüştürme seviyelerinin düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının %77,5'inin sosyal bilgiler ders kitaplarında doğal afetler ile ilgili konuları yeterli bulmadığını, uygulamaya yönelik etkinliklere ağırlık verilmesi gerektiğini düşündükleri tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının %72,5'inin Türkiye ile diğer ülkeleri önlemler açısından karşılaştırdığında ülkemizdeki önlemlerin gelişmiş ülkelerden kötü durumda olduğunu düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda afet eğitimlerinin niteliği artırılmalı, uygulamalı eğitimlerle topluma aşılanmalı, uzman kadroların oluşturulmasına özen gösterilmeli ve doğal afetler, tüm öğretmenlik branşlarında ders olarak yer almalı önerilerinde bulunulmuştur.