Sosyal bilgiler programında yer alan tarih konularının tarihsel düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi

Bu araştırma, Sosyal Bilgiler programında yer alan tarih konularının tarihsel düşünme becerileri açısından değerlendirilmesini içeren nitel bir çalışmadır. Öğrenciler eğitim sürecinde pasif alıcılar olmaktan çıkmalı, analitik düşünebilen, tarihsel olaylara yönelik yorum yapabilen, tarihsel soruşturma ve araştırma yeteneğine sahip bireyler olarak aktif hale getirilmelidir. Tarih dersinin öğretiminde, bu amaçların gerçekleşmesine dönük olarak tarihsel düşünme becerileri geliştirmesine yönelik yapılan çalışmalar arttırılmalıdır. Bu nedenle Sosyal Bilgiler dersi programında yer alan tarih konularında tarihsel düşünme becerilerinin değerlendirilmesi önem kazanmaktadır. Araştırmanın amacı, T.C İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi I. Dönem ünitelerinde geçen konuları tarihsel düşünme becerileri açısından incelemektir. Araştırmanın amacına ulaşmak için nitel araştırma yöntemlerinden olan görüşme ve gözlem tekniği kullanılmıştır. Konuya ilişkin olarak 2013-2014 eğitim öğretim yılında orta sosyo-ekonomik düzey bir devlet okulunda 5 gönüllü Sosyal Bilgiler öğretmeni ve üç sınıftan akademik gelişim düzeyleri ölçüt alınarak her düzeyi temsil edecek şekilde seçilen, toplam 18 öğrenci ile bireysel görüşme yapılmıştır. Öğrencilerle farklı zamanlarda gerçekleştirilen üç görüşme ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda Microsoft Word ortamında toplam 299 sayfalık ham veri dökümanı oluşturulmuştur. Görüşme verilerinin çözümlenmesinde tümevarımsal içerik analizi uygulanmıştır. Birinci dönem boyunca haftada 6 saat toplam 12 hafta gözlem yapılmış. Yapılan gözlemler sonucunda 45 saatlik gözlem verisi elde edilmiş ve 147 sayfalık ayrıntılı gözlem formu dökümanı oluşturulmuştur. Gözlem yarı yapılandırılmış alan çalışması yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Öğrenci görüşme sonuçları verilerinden hareketle, genel olarak öğrencilerin tarih konularına ilgili oldukları ancak tarih dersi öğreniminde analiz, sentez ve değerlendirme gibi üst düzey bilişsel basamakları işe koşamadıkları genelde bilgi ve kavrama düzeyinde kaldıkları görülmektedir. Gözlem sonuçlarından elde edilen verilere göre ise, genel olarak sınıflarda öğretmen ve sınav odaklı bir öğretim süreci işlediği görülmektedir. Araştırma sonunda ortaya çıkan sonuçlara dayalı olarak önerilere yer verilmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Tarih, Tarihsel Düşünme Becerisi, Sosyal Bilgiler, T.C İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük.