Sosyal bilgilerde sürdürülebilir kalkınma ile ilgili becerileri kazandırmada infografiklerden yararlanma

Bu araştırmanın temel amacı infografiklerden yararlanarak işlenen Sosyal Bilgiler dersinin ortaokul öğrencilerinin sürdürülebilirlik becerileri üzerindeki etkisini belirlemenin yanı sıra uygulama sürecini ortaokul öğrencilerinin görüşlerine dayalı olarak değerlendirmektir. Bu beceriler sosyal sürdürülebilirlik bağlamında sosyal beceri, ekonomik sürdürülebilirlik bağlamında finansal okuryazarlık ve çevresel sürdürülebilirlik bağlamında çevre okuryazarlığı ve geri dönüşüm farkındalığı olarak belirlenmiştir. Araştırma, 2023-2024 öğretim yılında, Adana ili Seyhan ilçesinde bulunan bir devlet ortaokulundaki 6. sınıf öğrencileri ile yürütülmüştür. Deney grubu 39, kontrol grubu 38 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma, uygulama süreci 10 hafta toplam 30 ders saatini; Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında yer alan "Hayatımızdaki Ekonomi" ve "Teknoloji ve Sosyal Bilimler" öğrenme alanlarından oluşan 10 kazanımı kapsayacak biçimde yapılandırılmıştır. Araştırma karma desen yöntemlerinden gömülü karma desen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutu ön test – son test, kontrol grubu ile deneysel desen ile gerçekleştirilirken, nitel boyut temel nitel araştırma boyutuyla değerlendirilmiştir. Deney grubunda araştırmacının her kazanım için hazırladığı infografikler kullanılarak Sosyal Bilgiler dersleri işlenirken; kontrol grubunda mevcut öğretim programı ve ders kitabı ile Sosyal Bilgiler dersleri işlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda, Atabek-Yiğit, Balkan-Kıyıcı ve Yavuz-Topaloğlu (2020) tarafından geliştirilen "Ortaokul Öğrencileri İçin Çevre Okuryazarlığı Ölçeği", "Ortaokul Öğrencileri İçin Geri Dönüşüm Ölçeği" ve Ertoğrol (2020) tarafından geliştirilen "Ortaokul Öğrencileri İçin Finansal Okuryazarlık Ölçeği" ve Kocayörük (2000) tarafından geliştirilen "Ortaokul Öğrencileri İçin Sosyal Beceri Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise araştırma süresince öğrenciler tarafından görüş ve gözlemlerin kayıt altına alındığı ders günlükleri ve araştırma sonunda, belirlenen 6 odak öğrenci ile de yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Sosyal Bilgiler Öğretim Programı öğrenme alanlarında yer alan sürdürülebilir kalkınma boyutunun yerini belirlemek amacıyla ortaokul öğrencileriyle yapılan çalışmada araştırmanın modeli gömülü karma desen olarak belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda içerik analizinden yararlanılmıştır. Nitel boyutunda verilerin istatistiksel analizinde SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 23.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, infografikler ile işlenen Sosyal Bilgiler dersinin, ortaokul öğrencilerinin sürdürülebilirlik farkındalıkları açısından geri dönüşüm, finansal okuryazarlık ve sosyal katılım becerileri üzerinde deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yarattığı, çevre okuryazarlığı becerisinin ise deney grubunda puanın yüksek çıkmasına karşın aradaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadığı görülmüştür. Ortaokul öğrencileri ile yapılan görüşmeler ve öğrencilerin süreç boyunca görüş ve gözlemlerini kayıt altına aldıkları Sosyal Bilgiler günlüklerinin analizi sonucunda, akademik katkı, duyuşsal katkı ve etkinlik olmak üzere üç tema ve bu temalara bağlı alt tema ve kategorilere ulaşılmıştır. Öğrenci günlükleri, odak öğrencilerle yapılan görüşmelerde infografikler kullanılarak işlenen Sosyal Bilgiler dersine karşı öğrencilerin eğlenerek öğrendikleri, zevk aldıkları, ilgi duydukları, merak ettikleri, heyecanlandıkları ve dersi sevdikleri sonucuna ulaşılmıştır. 6.sınıf Sosyal Bilgiler dersi iki öğrenme alanını kapsayan, infografiklerin kullanıldığı bu araştırma, farklı öğrenme alanlarında, Sosyal Bilgilerin farklı sınıf seviyelerinde ve farklı disiplinlerde de kullanılıp, sonuçları değerlendirilebilir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Sosyal Bilgiler dersi, sürdürülebilir kalkınma, sürdürülebilirlik okuryazarlığı, infografik