Sosyal hayatın 17.yüzyıl dîvân şiirine yansımaları ve anlam çerçeveleri

Bu çalışma, 1615-1720 yılları arasında yaşamış 70 divân şairinin divânlarında yer alan 24440 şiir metni üzerinde yürütülmüştür. Bu divânlarda sosyal hayatla ilgili malzemeler tespit edilmiş, 14341 fiş elde edilmiştir. Tespit edilen fişler de konularına göre tasnif edilerek değerlendirilmiştir.İncelenen divân metinlerinde, 17.yüzyıl Osmanlı toplumunun sosyal yapılanması, gelenek, inanış, davranış ve uygulamaları, eğlence hayatı, yiyecek ve giyecekleri, eşyaları, yerleşim merkezleri, ekonomik faaliyetleri, hastalıklar ve tedavi yolları, suçlar ve cezalandırma yöntemleri, spor faaliyetleri, haberleşme ve ulaşım araçları gibi insanı ve toplumu ilgilendiren her unsur söz konusu edilmiştir. Şairler, bu unsurları teşbih, istiare, teşhis, mecâz-ı mürsel, îhâm, tevriye sanatları çerçevesinde şiirde kullanmışlardır. Bu başlıklara ek olarak, 17.yüzyılda Osmanlı Devleti'nin yaşadığı siyasî, ekonomik, toplumsal birçok problemin şairler tarafından estetik bir malzeme şeklinde yorumlandığı tespit edilmiştir.O dönemdeki padişah merkezli olan devlet yapısının bir uzantısı olarak şairler en çok padişah ve onunla ilgili unsurlardan bahsetmişlerdir. Kültür devamlılığını sağlayan gelenekler de yine şairlerin en çok bahsettikleri konular arasındadır. Divânlarda en az bilgi verilen konular ise spor faaliyetleri ile haberleşme ve ulaşım araçlarıdır.Divânlar dışında, Evliya Çelebi ve bu yüzyılda Osmanlı Devleti'ne çeşitli görevlerle gelmiş yabancı seyyahların verdikleri bilgiler de şairlerin dile getirdiklerini desteklemektedir.