Sosyal politika uygulaması olarak Türkiye'de koruyucu aile sistemi: karşılaştırmalı bir analiz

Çalışmanın amacı: Türkiye'de uygulanan koruyucu aile modelinde çeşitli nedenlerle devlet koruması altına alınan çocukların ve aynı şekilde ailenin de yaşadığı süreçlerin tespitidir. Bu tespitler esnasında doğrudan veya dolaylı yönden uygulanan politikaların, aksayan yönlerinin dünyadaki uygulanan örneklerle karşılaştırılması, etkilerinin incelenerek yeni sosyal politikalar üretilmesi yönünde tavsiyelerde bulunarak, çözüm yolları için literatüre katkıda bulunmak temel amaçtır. Çalışma yöntemi: Bu çalışma aileler ve çocukların uyum sürecine, yönelik uygulamalı bir araştırmadır. Çalışmanın genel bakış açısı ve merkezinde koruyucu aile politikasının uygulanması esnasındaki edinilen tecrübelerin gündeme getirilmesidir. Uygulanan politikalara istinaden yapılan derinlemesine mülakatlarda elde edilen bulguların, mevcut durumun iyileştirilmesine yönelik bir sosyal politika uygulaması için referans verilmiştir. Çalışmanın sonuçları: Bu çalışmada kullanılan karşılaştırmalı etki analizi yönteminin yapılması için saha çalışması yapılmış, koruyucu aileler ve koruyucu aile dernekleri ile görüşülmüştür. Türkiye karşılaştırması için sistemin en fazla hareket gördüğü dört büyük şehir, Ankara, İstanbul, İzmir ve Denizli şehirleri seçilmiştir. Koruyucu aile dernekleri ve aileler ile temasa geçilmiş, (20) yirmi aile ile yüz yüze mülakat, (3) üç aile ile de internet üzerinden anket formu ile görüşülmüştür. Ankara ve İzmir'de görüşülen ailelerin haricinde, 10 (on) aile iletişim kurulmuş ancak çekincelerinden dolayı görüşmeyi kabul etmemişlerdir. Aileler ile kurum arasında iletişim eksikliğinin olması en dikkat çekici konulardan biridir. Devletin kendi kurumları arasında koordinasyon eksikliği, okulların çocuklara bakış açıları, biyolojik ailelerin koruyucu ailelerin sosyal ve aile çevrelerinin tutumları incelenmiştir. Türkiye ve Dünyadaki uygulamaların karşılaştırılmasında farklılıklar vardır. Sosyal ve kültürel yapıların ve uygulama yöntemlerinin, ülkelere göre değişiklik gösterdiği yapılan literatür taramalarında incelenmiştir. Dünyadaki koruyucu aile sisteminin işleyişinin farklı bir yönü özellikle Avrupa ülkelerinde sivil toplum kuruluşları, dernekler, ajanslar yerel yönetimlerin denetiminde daha aktif çalışmaları göze çarpmaktadır. Türkiye'de ise bu yönde sadece koruyucu aile dernekleri aktif bir pozisyon almaktadırlar. Bu şekliyle izlenen sosyal politikalarda, sivil toplum kuruluşlarına, vakıflara vb. gönüllü organizasyonlara yönelik çalışmalara daha çok ağırlık verilmelidir. Anahtar Kelimeler: Koruyucu Aile, Çocuk Koruma Politikaları, Türkiye ve Dünyada uygulamaların karşılatılması, Sosyal Politika Önerileri