Sosyolojide ortak duyusal bilgi sorunsalı: R. Bhaskar'ın eleştirel realizmi ile H. Garfinkel'ın etnometodolojisinin karşılaştırılması

Ortakduyusal bilginin sosyolojik bilgi üretme sürecindeki konumuna dair sosyolojide birbirine karşıt iki yaklaşım bulunmaktadır. Bunlardan ilki Durkheim tarafından benimsenen ortakduyusal bilginin sosyolojik bilgi üretme sürecinin dışında tutulması gerektiğini ileri süren görüştür. Bu görüşe göre ortakduyusal bilginin çelişkili, tutarsız, belirsiz, yanılsamalı bir yapısı bulunur. Bundan ötürü bilimsel inceleme sürecinin bu bilgiden arındırılması gerekir. Diğer tarafta Husserl'den etkilenen ve sosyolojide fenomenolojik yaklaşımın en önemli temsilcilerinden Schutz bulunmaktadır. Schutz'a göre sosyolojik bilgi ile ortakduyusal bilgi arasına net bir sınır çizilmesi mümkün değildir; sosyoloji açısından istenen bir şey de değildir. Çünkü sosyolojinin inceleme-nesnesi sıradan insanların ortakduyusal bilgiye dayanarak inşa ettiği bir gerçekliğe dayanır. Bu sebeple iki bilgi türü arasında süreklilik vardır. Bu iki yaklaşımla açığa çıkan uzlaşmazlık epistemolojik görünümleri olmakla birlikte arka-planda ontolojik bir ayrışmaya dayanmaktadır. Bu tezde bu ayrışmayı görünür kılmak ve ortakduyusal bilgi sorunsalının güçlü bir şekilde çözümlenmesini sağlamak amacıyla farklı sosyal ontolojilere sahip Garfinkel ve Bhaskar'ın yaklaşımları ele alınmaktadır. Bu iki düşünürün yaklaşımlarının ortakduyusal bilgi sorunsalının çeşitli boyutlarını zengin bir şekilde sunacağı ve çözümleme yapma konusunda sosyoloji için refleksiyon imkânı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu sebeple çalışmada iki düşünürün bahsi geçen sorunsal hakkındaki düşünceleri karşılaştırılacaktır.