Soybağına ilişkin güncel meseleler ve Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları sonrası soybağının reddi davası

Toplumun temelini oluşturan en küçük yapı taşı ailedir. Aile birliği, dar anlamda anne, baba ve çocuklardan meydana gelirken; bu bireyler arasında kurulan soybağı ilişkisi, hem toplumsal düzenin sağlanması hem de bireylerin hak ve sorumluluklarının belirlenmesi açısından büyük öneme sahiptir. Soybağı, özellikle çocuğun kimliğinin, miras haklarının ve kişisel statüsünün belirlenmesinde hayati rol oynamaktadır. Bu nedenle çocuk ile anne ve babası arasında kurulan soybağı ilişkisinin hukuken geçerli ve sağlam temellere dayanması gereklidir. Çalışmamızda, soybağının ana ve baba ile nasıl kurulacağı ele alınmış; evlilik içi ve evlilik dışı durumlar, tanıma ve babalık davası gibi kurulma yollarına değinilmiştir. Dünyadaki biyoteknolojik gelişmelere, ülkemizin kayıtsız kalması düşünülemez. Bu doğrultuda, biyoteknolojik gelişmelerin gelecekte soybağı hukukunu nasıl etkileyebileceği hususu da değerlendirilmiştir. Bir diğer yandan DNA testi gibi teknolojik yöntemlerin kullanımının yaygınlaşması, soybağının tespiti sürecinde büyük bir devrim yaratmış; mahkemelerin maddi gerçeğe ulaşmasını kolaylaştırmıştır. Ancak bu teknolojik ilerlemelerin, sadece hukuki açıdan değil; aynı zamanda etik, psikolojik ve sosyolojik boyutlarıyla da ele alınması gerektiği açıktır. Çalışmamızın devamında, soybağının reddi davası kapsamlı biçimde incelenmiş; davaya ilişkin yasal düzenlemeler, uygulamada karşılaşılan sorunlar ve hâkim olan temel ilkeler üzerinde durulmuştur. Soybağının reddi davasında, özel hukuk davalarının genel karakterinden farklı olarak re'sen araştırma ilkesi geçerlidir. Bu yönüyle söz konusu dava, diğer özel hukuk davalarından ayrılmakta ve hâkime daha geniş bir araştırma yükümlülüğü getirmektedir. Ayrıca, bu bölümde DNA incelemesi gibi bilimsel delillerin davadaki rolü değerlendirilmiş ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Türk Medeni Kanunu'nda yer alan farklı düzenlemeler karşılaştırılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise Anayasa Mahkemesi tarafından soybağı konusuyla ilgili verilen iki önemli iptal kararı detaylı olarak incelenmiştir. Bu kararlar, bireyin özel hayatının gizliliği, kişilik hakları ve aile hayatı, eşitlik gibi anayasal haklarla doğrudan ilgilidir. Anayasa Mahkemesi vermiş olduğu bu kararlarla soybağı tespitinde genetik gerçekliğe verdiği önemi ortaya koymuştur. Ayrıca bu kararlarıyla birlikte, bir yandan aile düzeni ve çocuk yararının korunması gerektiğini diğer yandan ise birey hak ve özgürlüklerine de dikkat edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu durumda kanunların da hassas dengeleri gözeterek konulması gerektiği ortaya çıkmış olmaktadır. Çalışmada gerek öğretideki tartışmalara gerekse yüksek yargı organlarının içtihatlarına yer verilmiş, soybağı hukukunun günümüzde nasıl evrildiği ve karşılaşılan hukuki sorunlara nasıl çözüm arandığı kapsamlı şekilde ortaya konulmuştur. Sonuç bölümünde ise tüm bulgular bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmiş ve Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının Türk soybağı hukuku açısından taşıdığı önem vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Soybağı, Soybağının Reddi, Soybağının Hükümleri, Babalık karinesi