Soyut sanatta pentür resim şekil, biçim ve rengin dayatısı

ÖZET Her sanat yapıtı alımlamayla yaşar; Üreten sanatçı tüketen kişi ise izleyicidir. Bu bağlamda sanatçı, dayatı, yapıt-izleyici diyalog birliği ortaya çıkmaktadır. Bundan dolayı görme, duyumsama ve düşünmenin bütünleştiği görülür. Dayatı denemeleri için seçtiğim sanatçılar ve yapıtları arasındaki diyalogu ortaya çıkarmaya çalıştım. Alımlamaya etkin olarak katılan izleyici resmin ona verdiği yanıtlara göre değişik algılama boyutlarıyla karşılaştığını ve alımlamanın bir algılama bütünlüğünden oluştuğunu vurguladım. Daha çok biçim, şekil, renk etkisinin uzaysal orientasyonunu açıklamaya çalıştım. Örneğin Picasso'nun yapıtlarını ele aldığımda içeriğin ve temanın güçlenmesini sağlayan şekilden biçime sıçrama ve renk kullanımını anlatmaya çalıştım. Bunu özellikle vurguladım. Nedeni, alımlayanın resimle diyaloga girdiğinde önyargısız olarak başlamasını sağlamak ve içerikli ya da içeriksiz olarak konu olan materyallere nasıl geniş açıdan yaklaşılabileceğini göstermeye çalışmaktı. Bunun ötesinde, çalışmamı belli bir sınır içinde tutmaya özen gösterdim. Picasso ile birlikte başka sanatçıların yapıtlarını da karşılaştırarak ayrılan noktalarını da vurguladım. Başka deyişle konunun biçimsel sınır, ve içerik arasındaki ilişkilerin ve bu ilişkiler arasındaki denge uyumunu anlatmaya çalıştım. Ancak benim amacım ele alınan sanat eserinin tarih içindeki yerini göstermek değil aynı dili kullanan bazı sanatçılarında eserlerine yüklemeye çalıştıkları dışsal etkenlerin ardındaki tüm değişik algılama boyutlarına ve alımlama çeşitlerine ve birbirinden çok farklı örüntüleri olmalarına karşın -ortak diyebileceğimiz bir temel yaklaşımı açığa çıkarmaya çalıştım (temel anlatım). Bu yaklaşım ise örgüyü kuran sanatçıların tek amacının izleyiciye mesaj ve bunun sonunda ise dayatıyı gerçekleştirecek özün temel örüntülerini anlatmaya çalıştım. Öte yandan rastgele sezgisel bir yaklaşımla gerçekleştirilen görsel tasarımlar ve sanat yapıtları dahil-bugün içinde yaşadığımız bu karmaşık iletişim dünyasında, görsel duyularımızla doğaldan veya dolaylı bir biçimde senkronize olan her türlü fenomeni "kendi açısı doğrultusunda kavratmak ve onları bir anlam verebilmek için" bu alandaki evrensel şekil, biçim renk ve pozitif bilgilere gerek duyan sanatçının takındığı tavır ve sanat yapıtının oluşum sürecine ilişkin görsel formüllerden yola çıktım. Ancak, her sanat yapıtının derinliği ve gizli gücünü oluşturan örüntü birliği gibi, karmaşık basit temel faktörlerin oluştuğunu unutmamalıyız.II Bu alandaki kuramsal biçimin, bir bakıma, dış dünya fenomenlerine karşı olan görsel duyarlığımızın koşullandırılmış çerçevesini de zorlayacak ve dolaysıyla görsel iletişimin bu tek yönlü "bombardımanına" karşı kişide oluşan tüketim mekanizması alımlamayla ortaya çıktığını anlatmaya çalışacağım. İzleyici -yapıt-ressam arasındaki diyalogu sürdürürken, izleyicinin resmin ona verdiği yanıtlara göre değişik algılama boyutlarıyla karşılaştığını ve alımlamanın bu algılama boyutlarının bütününden oluştuğunu gördük. En son ele aldığım ve düşünmenin bütünleştiği, resimlerin insan varlığını tümüyle sardığı sonucuna varabiliriz. Alımlama sürecine soyutlama öğeleriyle bütünleşince yeni bir boyut, çıkıyor karşımıza: Resmin şiirselliği ya da resmin ikinci boyutunun ortaya nasıl çıktığını göreceğiz. "Her sanat yapıtı birşeyler ifade etmesi gerekir. Bu, en başta, yapıtın içeriğini oluşturan bütün ortaya koydukları örüntü birliği ötesine geçmesi gerektiği anlamına gelmektedir." Yani bir resimde her şey en aza indirgenmiş olmalı, simgeler diliyle konuşulmalıdır. Bu da nesnelerin ortaya koyduklarının ötesine geçmesi gerektiği anlamına gelmektedir.