Sözleşmesel taleplerin uluslararası yatırım anlaşmaları çerçevesinde yatırım tahkimi önüne getirilmesi

Yabancı yatırımcı ile yatırımın gerçekleştirildiği ev sahibi devlet arasında akdedilen, yatırımcının kazanç elde etmek için yatırımın gerçekleştirileceği devlette para veya sermaye transferi taahhüdünde bulunmasını konu eden yabancı yatırım sözleşmeleri, günümüz uluslararası yatırım sisteminin önemli bir parçası haline gelmiştir. Bu sözleşmeler, petrol, doğal gaz, değerli madenler gibi belirli bir doğal kaynağın aranması veya çıkarılmasının yanı sıra havaalanı, köprü, otoyol, enerji santralleri gibi yapı ve tesislerin inşa edilmesini ya da işletilmesini de konu edinebilmektedir. Ev sahibi devlet ile yabancı yatırımcılar arasında imzalanan bu sözleşmeler, günümüz uluslararası yatırım uyuşmazlıklarının önemli bir kısmının dayanağını oluşturmaktadır. Kural olarak, bu sözleşmelerin ev sahibi devletler tarafından ihlal edilmesi, başlı başına iki veya çok taraflı yatırım antlaşmalarında öngörülen yatırımın korunmasına yönelik rejimlerinin uygulanmasına sebebiyet vermese de bazı istisnai hallerde uluslararası hukuk meselesi haline gelebilmektedir. Bu çalışmada ilk olarak yabancı yatırım sözleşmelerinin uluslararası yatırım antlaşmaları ve hakem kararları çerçevesindeki genel esasları incelenecek, ardından sözleşmelerden doğan taleplerin yatırım tahkimi önünde dermeyan edilmesine yönelik istisnai durumlardan şemsiye hükümler üzerinde durulacaktır.