Spinal enstrümantasyon uygulanan hastalarda kinezyofobi ve hareketlilik düzeyleri arasındaki ilişki ve etkileyen etmenlerin incelenmesi

Amaç: Bu araştırma spinal enstrümantasyon uygulanan hastalarda kinezyofobi ve hareketlilik düzeylerinin belirlenmesi, kinezyofobi ve hareketlilik düzeyleri arasındaki ilişkinin ortaya konması ve etkileyen etmenlerin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türdedir. Araştırmada etik kurul izni, kurum izni ve katılımcılardan gerekli onamlar alınmıştır. Araştırma, spinal enstrümantasyon uygulanan ve örnekleme dahil edilme kriterlerini taşıyan 72 hasta ile yürütülmüştür. Veriler, Hasta Tanıtıcı Formu, Gözlemci Tanıtıcı Formu, Tampa Kinezyofobi Ölçeği, Hasta Hareketlilik Ölçeği ve Gözlemci Hareketlilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Araştırmada spinal enstrümantasyon uygulanan hastaların ameliyat öncesi dönem1, ameliyat sonrası birinci gün2, taburculuk günü3 ve poliklinik ilk kontrolde4 kinezyofobi düzeyleri ile hareket halindeki ağrı ve zorlanma düzeylerinin yüksek olduğu ve aralarında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r1:0.583, r2:0.551, r3:0.391, r4:0.604; p≤0.001). Ameliyat öncesi dönem için vertebra kırığına bağlı aktivite kısıtlılığının olması, vertebra fraktürü tanısına sahip olma; ameliyat sonrası birinci gün için drenden gelen miktarın 201-300 ml aralığında olması, ameliyat sonrası sorun varlığı kinezyofobi düzeyi ile hareket halindeki ağrı ve zorlanma düzeylerini etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir. Ameliyat sonrası birinci günde skolyoz cerrahisinin uygulanmış olması kinezyofobi düzeylerini; uygulanan vidalama sayısının beş adet ve üzeri olması ise hasta hareketliliğindeki ağrı ve zorlanma düzeylerini etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç: Spinal enstrümantasyon uygulanan hastaların yüksek kinezyofobi düzeyine sahip oldukları, hareketlilik halinde ağrı ve zorlanma düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca bu hastalarda kinezyofobi ile hareketlilik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki ortaya konmuştur. Spinal enstrümantasyon uygulanan hastalarda tanı türü (vertebra fraktürü), drenden gelen miktar (201-300 ml), cerrahi türü (skolyoz cerrahisi) ve vidalama sayısının (beş ve üzeri olması), kinezyofobi ile hareketlilik düzeyleri için anlamlı faktörler olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Spinal enstrümantasyon, kinezyofobi, hareketlilik düzeyi, cerrahi hemşireliği