Spinoza felsefesinde duyguların doğası ve Beyaz Kale romanına yansıması üzerinde okunması

"The Nature of Emotions in Spinoza's Philosophy and Reading its Reflection in White Castle" "Spinoza Felsefesinde Duyguların Doğası ve Beyaz Kale Romanına Yansıması üzerinden Okunması" başlığı altında sunulan bu tez çalışmasında, felsefe tarihinde duygu kavramına yönelik farklı yaklaşımlar ele alınmış, devamında tarihsel ve postmodern unsurlar içeren bir romana, Spinoza felsefesi yansıması üzerinden köleefendi/ Hoja beraberliğine uygulanabilir olup olmadığı sorunu ortaya koyulmuştur. Bu çalışma içerisinde ana hedef, Orhan Pamuk'un White Castle adlı romanı, Spinoza felsefesinde yer alan duyguların doğasıyla okumak, eseri felsefi bir çerçevede anlamak ve yorumlamaktır. Bu çalışmada, mitos ve duyguların felsefede ve edebiyatta ele alınışı serimlenmiş, felsefede duygu kavramı, edebiyat ve felsefenin kavşak ve çatallanmaları üzerinde durulurken, söz konusu esere hermeneutik bir yöntemle yaklaşılmış, romanın hikâye örgüsü içinde yer alan köle efendi/ Hoja beraberliğinin irdelenmesi aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Spinoza felsefesinde isteme, sevinç, üzüntü ve bunların türevleri olan diğer duygular karşısında insanın kendi duruşunu ortaya koymasını belirleyecek olan gene insanın kendisidir. Köle ve içkin özgürlüğün çerçevesini, duyguların kontrolünü, zihin ile olan ilişkisi belirleyecektir. Bir eşdeyişle, içkin özgürlük, zihin ve bedenin birlikteliğidir. Hegel felsefesinin mihenk taşını oluşturan köle-efendi diyalektiği toprak, bilinç, özbilinç kavramları üzerinden şekillenir. Ölmeyi göze alamayan için kölelik başlayacak, bu sayede efendisi ve toprak arasında bir ayraç görevi üstlenecektir. Ama süregelen kölelik bozguna uğrayan efendilik olacaktır. Bu bağlamda, bu tez çalışmasında önce White Castle romanında, köle ve efendinin/ Hoja'nın pozisyonları belirlenmiş, ardından kölenin duygularını kontrol edişi, duygularına boyun eğmemesi sonucunda fiziksel köleliğini sonlandırarak efendinin yerine geçişi Hermeneutic yöntemle anlamaya çalışılmıştır. Özetle, Spinoza felsefesinde duyguların doğasının yansıması üzerinden Orhan Pamuk'un White Castle romanı okunarak, köle ve efendisinin/ Hoja yer değiştirmesi duygular üzerinden değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Duygu(lar), Köle, Efendi, Özgürlük, Yer değiştirme