Spora katılım sürecinde okul sporlarının önemini keşfetmek

Amaç: Bu araştırmanın amacı, okul içi ve okul dışı spor faaliyetlerine katılan öğrencilerin serbest zaman etkinliklerinde spora katılıp katılmamaya karar verme süreçlerini ve bu süreçte etkili olan faktörleri derinlemesine incelemektir. Materyal ve Metot: Çalışmanın evrenini Erzurum, Malatya ve Van illerinde 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılında belirlenen ortaokul ve liselerdeki okul spor faaliyetlerine katılan lisanslı 31.500 öğrenci oluşturdu. Araştırmanın örneklemi Kritik Durum Örneklemesi Yöntemi ile belirlendi ve örneklem grubuna doyum noktası dikkate alınarak 105 kişi dâhil edildi. Verilerin analizinde ise Tematik Analiz Yöntemi kullanıldı. Bulgular: Analizler, iç ve dış faktörler olmak üzere iki ana kategoride değerlendirildi. İç faktörler kategorisi altında tutum, motivasyon ve kişilik ana temaları ortaya çıktı. Tutum teması katkıda bulunma isteği alt temasını, motivasyon teması ilgi, sevgi ve bağlılık alt temalarını, kişilik teması ise kişisel gelişim, kariyer planı ve serbest zaman alt temalarını ortaya çıkarttı. Dış faktörler kategorisi altında referans gruplar, aile ve akran ile kültür alt temaları ortaya çıktı. Referans gruplar temasının spor öğretmeni ve antrenör alt temasını ortaya çıkarttığı görüldü. Sonuç: Serbest zaman deneyimleri bağlamında öğrencilerin okul içi ve okul dışı spor faaliyetlerine katılımlarına yönelik karar verme süreçlerindeki algılarının gayet olumlu olduğu ve algılarının literatürdeki kuram, teori ve modellerle örtüştüğü hatta, tutarlı ve isabetli söylemlerde bulundukları tespit edildi. Tutum, motivasyon ve kişilik temaları bağlamında ise öğrencilerin okul spor faaliyetlerine katılım süreçlerindeki algılarının iç faktörlerle açıklanabileceği sonucuna varıldı. Araştırmaya katılan öğrencilerin kendilerinden kaynaklanan davranışlarının okul spor faaliyetlerine katılımlarında önemli bir yer tuttuğu kabul edilse de referans gruplar, aile ve akran ile kültür temalarının spora katılım süreçlerinde olumlu katkılarının olduğu bulundu. Anahtar Kelimeler: Okul sporları, spora katılım, motivasyon, serbest zaman deneyimi, tematik analiz.