SSCB sonrası Orta Asya'da sınıraşan sular meselesi ve bölgesel güvenliğe etkileri

Su, Yirmi Birinci yüzyıl gündeminin temel konularından biridir. Günümüzde en az enerji kadar önem taşıyan su kaynakları; hızlı nüfus artışı, kentleşme, sanayileşme, tarımsal kullanım ve benzeri nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan önemli ekolojik tehditlerle karşı karşıyadır. Dünyanın bir çok yerinde yerel, bölgesel ve uluslararası su gerginlikleri yaşanmaktadır. Uluslararası hukuk, su kaynaklarının hakça paylaşımı ve akılcı kullanımı konusunda henüz bağlayıcı bir hukuk normu geliştirmemiştir. Su kaynaklarının yönetimine ilişkin belirsizlikler ve sorunlar, suyun yakın ve uzak gelecekte bölgesel-küresel çatışmalara zemin oluşturma riskini gittikçe arttırmakta ve sürdürülebilir kalkınmanın gerçekleştirilmesini de zorlaştırmaktadır.Orta Asya Cumhuriyetleri de bu konuda sorunlar yaşamaktadırlar. Bu ülkelerin su kaynaklarını ortak bir anlayışla ve etkin biçimde kullanma yollarını aramaları bölgenin geleceği açısından önemlidir.Bu tez çalışmasında, özellikle SSCB'den sonra meydana gelen yeni devletlerin politik ilişkileri ve jeopolitik ekseninde Orta Asya'da su sorunun dünü, bugünü ve yarınına ilişkin sorunlar ve çözüm önerileri ele alınmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler:Orta Asya,Sınıraşan akarsular,Amu Derya,Siri Derya,Aral Gölü Havzası